Nl H fi gen pes heen 8
MSX : nu 2x sneller DATACOMMUNICATIE : VIDITEL en programmatuur NL) 9,15 CP/M : PIP.COM ASSEMBLER : aflevering 4 120
«“SPECN3AVIL
)
UITSLAG PROGRAMMEER-PRIJSVRAAG
scomputer _ moed GW-BASIG 256 kleren en geluid |
RCAND f 5,75 — BELGIË FB 120 — FRANKRIJK FF 17 — DUITSLAND DM 6,- = ENGELAND £ 2,-
iden eo CE hade Co Pen Lade nd Ge Î en, pm nn nl == == _) =
N sns SPECTRAVIDEO|MSX COMPUTER USERS CLUB
Vespuccistraat 48 (bij het Mercatorplein)
Amsterdam Tel. 020-1285206 EEE eisen 5e, EEE set Sedes, Eil Bereikbaar met tram lijn 7 of 13
Eine, Eitens Bit He Elin Eet 8e 85e SE Ed en bus lijn 15, 19 of 18.
88858 8 Eat Dagelijks geopend van 10.00 tot 18.00 uur. Op koopavonden tot 21.00 uur.
's maandags van 13.00 tot 18.00 uur
kkk keke kkk Re keke keke ke keke keke ke keke ke keke keke keke Re keker Keke koke k keke Re keke ke keke keke hekeke keke keke keke keke keke keke keke keke keke keke keReke keke keke keke keke keke keke kekekeke keke ke keke kekeke hekekel
Wij hebben het grootste assortiment MSX-software en boeken in voorraad Ruim 350 titels en 100 boeken en natuurlijk alle tijdschriften.
kkk bakker kkk keke kk kk Rek keker keke keke kek keke keke keke keker Keke keke keke keke ke keke keke hekele keke keke keke ke keke ke keke keke keke keke keke keke keke keke keke keke keke keke keke keked
Bij ons kunt u alle software bekijken, ook de nieuwste en natuurlijk ook MSX II
kekakake keke ke kekeke hekele hekele kekekeke keke kekekekekeke keke kekeke keke keke keke kekekekekeke keke keke keke kekekeke keke keke keke ke keke keke keke keke keke ke ke keke keke Kekke k keke kkk KE RR RR KKK E RR RR KK LS
Wij zijn dealer voor alle grote merken zoals Spectravideo, Sony, Philips, Filosoft en vele Engelse Softwarehuizen. Wij leveren hardware aan scholen en bedrijven tegen scherpe prijzen.
NNI NA NIEUWS!! M.i.v. 1 september 1986 voeren wij ook PC Game software in ons assorti- ment. O.a. flightsimulators en aktiespellen. Ook de ”X-press” 16 is door ons te leve- ren. Tevens leveren wij communicatie-apparatuur zoals Telcom en Teltron. MNN INN NN NN NN NN Regelmatig zijn wij op de diverse computerbeurzen te vinden met vele speciale aanbiedingen © HCC beurs @®info beurs MSX beurs etc.
kkk kkk dk kk kkk kkk kkk kkk keke ke keke oke oe ke oke oe oe ee oe or eo eo kk rr er ke ee ee ee he ke de he Arke rde ke Arke Arke hedde keke kk kek keke keke keke keke kkk kkk kkk Voor informatie over opleidingen, technische problemen en software, kunt u ons altijd bellen 020 — 123206 of 183001
NIEUW-NIEUW-NIEUW-NIEUW-NIEUW-NIEUW-NIEUW-NIEUW-NIEUW-NIEUW Met ingang van 1 september 1986 is onze MSX-DATABANK in werking. Hierin vindt u informatie over ons MSX en PC software-assortiment met de top-20, een nieuwsrubriek en veel andere interessante informatie.
Standby tussen 18.00 en 08.00 uur (tussen 08.00 en 18.00 uur NIET bereikbaar)
TELEFOONNUMMER DATABANK 020 - 123206
MSX "SOFTPOST”
Van Kinsbergenstraat 62 1057 PT Amsterdam.
Tel 020 — 185001
Bestel telefonisch en u heeft heel snel het door u gewenste programma in huis.
(ma-vrij van 10.00 — 14.00 uur)
Levering onder rembours (f 8,75) of na vooruitbetaling (gratis) Uitsluitend levering uit voorraad. Bij uw bestelling krijgt u tevens onze gratis catalogus met ruim 520 MSX artikelen meegezonden.
… we eer ot Ferer Zevenhoven |
:__Fr. de Vriendtstr. 34 en
tt Peter v‚ Ginneken tel, 070-910387
43 Frans Helleman zetel. 01620-29573 |
Wilfried Cools De tel. en 17 73
tel. 050-7110171
en
__“ Lezerspost, bestellingen, tapes, disks, programmatuur, documentatie, kopij, ma- tnuscripten, advertenties, test-monsters,
“Opgaven lídmaatschap/donateurs en abon- nn (buitenland) uitsluitend aan: Zn operante Mn C.y.C.
Postbus 202
2300 AE LEIDEN HOLLAND
tea lidmaatschap, donaties, adver- tenties, bestellingen, documentatie en Lezers Service artikelen: a En Ned, Míddenstandsbank En rek. nr. 67.86.10.231 a tefev. Spectravideo C.U.C.
j 5 (giro bank Re _ bank: A.S.L,K, | Ee rek. nr. 001-1678402-87 En t.n.v. C,U.C. Belgium
| Betalingen uit buitenland: per Eurocheque of ìnt. postwissel (mandat post internatìonal)
__ IWerhuizen ? Geef het tíjdig op!!
Schrijft uv ons en wilt u antwoord? Dan graag gefrankeerde en geadres- seerde enveloppe bijsluiten.
Druk: _ GDSW — Leiden 2e À tel. 071-4110441 „Verspreiding: Betapress — Gilze ZE | tel. 01615-2900
instead
een uitgave van en copyrights (c) 1986 by Stichting Computer Users Club C.U.C.
kesatiei ervaringen 0 CP/M (6) 2e
Wiltsied Coole
MSX 2 sneller EE Viditel (viewdata) EZ Basicode corner te RUBRIEKEN COLOFON 1 INHOUD Ei REDAKTORIAL sn Club reportage _ B Sn BEGINNERTJES 21 BOEKENHOEK 31 SINTAKS ERROR 34 DISCOUNT 34 Was is de Lezers Service 39 AGENDA 40 TEST SVI.838 "XPRESS 16" LS: PROGRAMMA'S MSX „328 Letterbak nn Maak Dataregels 13 13 Printerbuffer 14 Binga 19 Beginnert jes At 21 Lichtkrant (2) 30 30 Newmode 30 30 Pandoer 32 32 DIVERSEN “Uitslag
programmeer prijsvraag” BASIC info kaarten Machinecode info kaarten Inschrijfkaarten _ Bestelformulier SV.328 soft/hardware
lidmaatschap C.U.C. £ 35,-- p.j. abonnemant C. U.C.-info £ 65, Peje
bel gratis en uitsluitend voor opgave:
H.P. Teleservice 06-022.42.22 ma t/m zo van 09,00 tot 20.00 uur
De redactie kan níet aansprakelijk ge- steld worden voor rechten op ingezonden software, e.d... Zij gaat er van uit dat, — tenzij uitdrukkelijk aangegeven, de in= zender de auteur is.
Zonder onze schriftelijke toestemming mag geen programma, artikel of gedeelte daarvan uit deze uitgave worden overge- nomen af isen
Sens notre autorísation prealable et | Î ecrite, aucun programme ov article MRE
peut stre copie, cede meme: en partie,
Ko bet of this issue m: be eepen
written consen E
SPECTRAVIDEO
SV
SPECTRAVIDEO
SOFTWARE SERVICES SVI-328
Onderstaande cartridges, diskettes, cassettes en boeken zijn vanaf dit mo- ment te bestellen via uw computerclub. U dient uw "schriftelijke!" bestel- ling te richten aan: Spectravideo/MSX
Computer Users Club C.U.C.
Postbus 202
2300 AE LEIDEN — Holland
Levering vindt plaats na ontvangst van uw cheque of overmaking naar de NMB- Leiden of de ASLK-Aùtwerpen, zoals in het COLOFON op pag. Ll aangegeven. U dient bij het totaalbedrag de verzendkosten op te tellen, te weten 3,=
Cassettes (Tapes). Spellen/educatief. 10,=- [
SD 219 T New York Bomb Blitz
SD 221 T Swing Man __ N
SD 222T First Steps \ rs SD 226 T Busy Bee Kk
SD 231 T Artist \
SD 233 T Armoured Assault
Cassettes (Tapes). Gebruiksprogramma's. SD 227 T Spectra Checkbook
SD 234T Spectron SD 238 T Othello
SD 244 T Maze Champion
SD 245 T Cryptic Cube a ££/ 10. SD 251 T Hard & Toirtoise SD 228 T Spectra Diary
SD252T _ Findit _ SD229T Spectra Home Economist
SD253T SV Junge SD235T _Infroducfion to Basic En SD 254T __Munchamatch SD255T _____Nomis
SD 256 T Starword SD 266 T Sprite Generator
SD 257 T Rescue SD 267 T Font Editor
SD 260 T Mini golf SD 268 T Financial Calculator
SD 261 T US Geography SD 269 T Spectra Address Book
SD 262 T US enh SD 275 T Spectra File Cabinet
SD 274T Bone of Contention SD 288 T Spectra Type
SD 296 T Smash Boel
SD 301 T Bio Rythm HOexen we
SD 302 T 3D Tie Tac Toe Basic Reference Guide 17,50 SD 303 T Number Game Basic on Spectravideo 12,50 SD304T ___Acu Tvr Type IG Graphic, Sound & Sprites on Spectravideo 12.50 SD 305 T Boa
SD 306 T Juno Lander ASCII cassettes 20K. gel Spellen. 17,50 SD 307 T Car Ace — SD211T ___Old Mac farmer
SD 308 T Compatibility SD 216 T Tetra Horror
SD 309 T Spectra Break SD 241 T Telebunny
SD 310 T Horse Racing SD 242 T Turboat
SD 321 T 21 Cards SD 243 T Sasa
SD332T Kier Cor SD 292T Ninja
SD 333 T Grave Digger SD 293 T Kung Fu Master
SD 334 T Gobble |
SD 338 T Perilous journey Software SV 328
SD 343 T Kiwi Country Cartridges (Rompacks). Spellen. SD 346 T Maths SD 220 C sector Alpha_______ 29,50 SD347T Gh ostrap — SD 232 C Frantic Fredd an SD 3â8T jumping en ne SD 236 C Music Mentor
SD349T Crunch SD 237 C Super Cross Force en be SD 350 T Spectrapede SD 291 C Hipper Slipper 25,-- SD 351 T Puzzle Master OO
SD 353 T Spectraword SVI Disk Editor ge SD 354T Cake Bandit SVI Toolkit Ee ‚-
__REDAKTORIAL
De computermarkt Ï Het was er een paar jaar rustig; diverse
fabrikanten brachten home-computers een aantal volg- |
den de MSX norm. Het succes van de
‚| laatsten is g thuiscomputer Ml gezakt.
|
s weer in beweging.
Maar nu dus opnieuw.
Jarenlang betekende eEN computer KO- pen voor velen een toch enigszins vreemde ervaring. Spelletjes en | SIC programmeren, zie hier vermoede- | lijk wel de modale Nederlandse compu- ‚| teraar.
‚| Die tijd is nu over. Toetsenbordvrees en computerangst zijn overwonnen. Nu isen aan een computer ge- steld, omdater thuiseen „waardere klaS- se — meestal meer professionele — soft- ware in de vor tabases, spreadsheats e | gebruikt wordt.
Fabrikanten huidige stand van de tech
mogelijk — eeN
m van tekstverwerking, da- n communicatie
hebben dit onderkend, de niek maakt het
machine die we zouden
kunnen beschrij een nieuwe revolutie: van het 8-bits regime {6-bits regime als rege computer niveau. DeMS homecomputers, m aan die titel aangepa | de twee duizend gulden, OP dit moment, heeft zijn intre | lijk waarneembare ten
beweging.
Maar er is meer. Het woordje huiscomputer houdt in, dat
de gebruiker ook zelf op de toetsen moet |: kunnen rammelen OM eigen kleur- EN geluidsrijke programmaatjes te kunnen | componeren. pit blijkt OP de meeste computers van dittype goedte gaan. Bijv. de nieuwe Spectravideo Xpress 16, de SV.838, biedt naast MS-DOS een uitge- breider GW-BASIG metzeer goede grafi-
sche facilities. Wij zijn daarom zeer benieuwd naar de
nieuwe software die we van clubleden, die deze computer gebruiken, binnen
zulten krijgen.
in Ae
Om te beginnen eerst maar het boetekleed aantrekken.
We kregen nogal wat belletjes en kaarten van leden die een bestelde Basicode-3 cassette maar niet in de bus kregen. Klopt! We konden eenvoudigweg niet eerder gereed zijn met onze master-copy, de moeder cassette waarvan ze allemaal worden nagemaakt. En het was zo dat in dit geval MSX 2 een beetje dwars lag. Ja, ja, je plandt, en niemand die er iets verzend. Ik denk echter dat dat leed inmiddels gele- den is. Martin wilde dit er
met alle geweld in hebben — zeker bang voor een volgende Clubtag sas
Degenen die Viditel hebben besteld, en ook de nieuwe BIOS, lieve mensen, nog even
geduld, graag, a.u.b., s.v.p. Het komt echt allemaal in de BIU, eh, bus!
In het algemeen houden we de prive omstandigheden van de redaktie buiten de club; maar een recente nare ervaring willen we hier toch beschrij ven.
Op zaterdag 9 augustus werden we er telefonisch van op de hoogte gebracht dat Peter Zevenhoven de dag er voor een ongeluk had gekregen met zijn
U mag gerust weten dat zo'n moment de rest van verhaal je even ontgaat. Na enkele momenten dringt dan
op het
de rest van het gesprek tot je door; hij ligt in het Academisch Ziekenhuis Leiden
(AZL), afdeling Heelkunde. We hebben hem natuurlijk zo spoedig mogelijk bezocht.
Wat was er gebeurd?!
Een tegemoet komende vracht auto verleende geen voorrang en stak, vlak voor Peter, de straat over zonder hem op z'n motor gezien te hebben. On- danks remmen was een botsing onvermijdelijk en hij knalde met z'n motor tegen het ach-
4
terwiel van de vrachtwagen. Hij kreeg hierdoor een enorme oplawaai en moest worden over gebracht naar het AZL. Hier constateerde men een hersen- schudding en een ingedeukte kaak. Op maandag werd hij hieraan al om 8 uur geope- reerd. Na dit alles was veel rust houden geboden, uiter- aard.
Het was wel schrikken, want we weten allemaal dat hij, naast Wouter, de dieselmotor is van het C.U.C..
Men stelt vaak dat niemand onvervangbaar is, maar voor onze club is hij als super- clubprogrammeur, "het! tech- nische brein, de alles-weter van de SV.318/SV.328 en diver se MSX-computertypen ECHT on- vervangbaar.
Hij heeft van verschillenden kaarten ontvangen en wil hen via deze daar wel voor bedan- ken!
REAKTIES OP C.U.C. INFO 14/15 Na de "bevalling! van C.U.C.- info 14/15 (de Software Omni- bus) hebben we weer even een stapje terug moeten doen. Als
C.U.C. COMPUTER INFO BASIC SOFTWARE OMNIBUS ’86/87
Ditmaar liefst 104 pagina's tellende dub- belnummer van C.U.C. Computer Info heeft de „328 en MSX computergebrui- kers heel wat te bieden, een greep uit de onderwerpen:
® nieuwe software
® hardware toepassingen
® basiccode 1 en 2
® Animatie met de P.C.
En de vaste rubrieken.
Deze uitgave blijft nog enkele weken in
de verkoop dus u kunt nog nabestellen.
e CUC inro | BASIC a
SOFTWARE
BIE 8 st Iik <1 - Aike SIN
je naast je dagelijkse je gezinsbeslommeringen en je prive aangelegenheden,‚als re-—
werk,
daktie ook nog eens een Om- nibus in elkaar gaat zetten, dan gaat dat je na 6 tot 8 weken beslist niet in de koude kleren zitten. Wat ex— tra rust is dan echt wel nodig. En u mag daar ook wel
bij bedenken dat de dagelijk- se secretariaats werkzaamhe den als post doornemen en
beantwoorden, bestellingen en
betalingen chequen, nieuwe leden inschrijven, enz., ge- woon door blijven gaan. Dit
alles wordt er in de loop der tijd niet minder om. Er is meer te bestellen omdat de Lezers Service in omvang toe- neemt, en de club wordt gro- ter, hetgeen de hoeveelheid post opnieuw doet toenemen. Vooral in de omgeving van Leiden, en ook in Zuid- en Noord-Holland en in Utrecht zoeken wij naar algemene en redaktionele medewerkers! In het overige deel van Neder- land zouden we wel enige coordinatoren kunnen gebrui ken. Denk er eens over na en neem kontakt met ons op. Bijgaand plaatsen wij iets uit Betapress' informatie bul letin, zodat u er een indruk van krijgt hoe men ons INFO aankondigt.
Zij verspreiden ons clubblad in Nederland en Belgie, waar- door werkelijk duizenden kun-— nen genieten van de inhoud, die een samenvatting is van wat de totale club presteert! In een (financieel) profes- sioneel zusterblad lazen wij dat zij zich het beste MSX magazine van Nederland ach- ten, Behoeft goeie wijn dan tegenwoordig toch een krans?!
We hebben er geen flauw idee van of u alles wat INFO 14/15 te bieden heeft al hebt door- genomen; we hopen van niet. Een van onze eigen reacties
tijdens de samenstelling van het drie-dubbel dikke INFO 14/15 was dat er op het oog
| | te:
TECHNOLOGISCHE EXPERTISE
Meer dan 5 decennia geleden creëerde TDK al de eerste toepassing van het door haar ontwik- kelde en gepatendeerde magneetmateriaal “fer- rite”. Sindsdien biedt TDK serieuze gebruikers een range van produkten, die in kwaliteit en betrouwbaarheid onovertroffen zijn. Heden is TDK ’s werelds grootste producent van audio- en videotapes. Méér dan 50% van de in Neder- land gekochte audiocassettes dragen het merk TDK! Bovendien levert TDK al jaren schrijf/ lees-koppen voor diskdrives aan vooraanstaan- de fabrikanten. De ontwikkeling en vervaardi- ging van computer-diskettes was voor TDK dan ook een logische stap. Niet alleen omdat TDK al sinds de dertiger jaren de enige fabn- kant ter wereld is, die zich heeft gespecialiseerd in vervaardiging van magnetisch materiaal. Maar ook, omdat juist de kwaliteit van disket- tes in hoge mate afhankelijk is van hun mag:- netische eigenschappen. En die expertise wordt wereldwijd in bijzondere mate aan TDK toegekend.
TDK 50 jaar vooraan in magneettechnologie
serieuze gebruikers over diskettes van TDK (2.)
”. PROGRAMMA- ONTWIKKELING VRAAGT OM 100% BETROUWBARE Drsc-AcCES, DAAROM PREFEREER IK DE EXPERT-KWALITEIT
VAN TDK DISKETTES...
HOOGSTE BETROUWBAARHEID
TDK diskettes kennen alleen internationale maatstaven. ledere TDK diskette heeft speci- ficaties, die ruim boven de geldende normen van de branche uitstijgen (inclusief die van o.a. IBM, ANSI, ECMA, ISO en JIS). Zo worden TDK dis- kettes geïnitialiseerd in drives met een aanstu- ningsnauwkeurigheid van liefst 35 micron. Worden TDK diskettes minstens 600 uur ach- tereen middels continue tests beproefd in alle typen drives afkomstig van fabrikanten over de hele wereld. En bedragen de oppervlakte-afwij- kingen in de uniforme magneetlaag van TDK diskettes nimmer méér dan 1/10e micron. Bovendien wordt elke diskette gecertificeerd, waardoor de hoogst haalbare graad van be- trouwbaarheid voor de serieuze gebruiker wordt bereikt. Er kan niets mis gaan.
=| Tijdelijk GRATIS GOMPUI ER =| COMPUTER @ _| JOURNAAL (20 pagina’s Diskette logboek) bij aank sro Ö — | Enk dstertes
Nico Kuijper (27), student econometrie, gebruikt een Apple MACINTOSH en de nieuwe TDK 3Vs-inch diskette (MF1DD) voor het ontwikkelen en testen van programma's die hij schrijft in Pascal. Hij is betrokken bij de ontwikkeling van software en begeleiding van eindgebruikers bij de Postgiro- RPS te Amsterdam.
Werken aan programma’s, bepaalde utilities of routines die nèt nog een beetje efficiënter kunnen, doe ik bij de Postgiro-RPS èn thuis. Allebei op een Macintosh en dan zijn de 342" diskettes handig, gemakkelijk mee te nemen en maximaal uitwisselbaar en compatibel. Die micro-floppies van TDK zijn volop lever- baar en de betrouwbaarheid van dat merk spreekt me wel aan”.
15 T DK.
diskettes-kwaliteit van experts
Voor alle informatie: AVC NEDERLAND B.V, Postbus 458, 5400 AL UDEN. Tel.: 04132-67725.
nogal wat "moeilijke stof" tussen zat.
Ba jer,
-bladzijde 34: computer “ON
THE DOUBLE", het 6 MHz pro-
ject. -bladzijde 74: -bladzijde 86: CP/M BIOS We waren ons ervan bewust dat dit niet direct door iedereen te volgen zou zijn, maar we hebben het geplaatst in de wetenschap dat, indien u het NU niet zou begrijpen, u die artikelen zou kunnen bewaren (voor naslag); wij raden u in dat geval aan de artikelen over enige tijd opnieuw te raadplegen. Dan zult u begrij pen waarom we het nu hebben geplaatst. Computerfreaks in Nederland staan op een behoor lijk hoog peil en derhalve dienen we ook met hen reke ning te houden. Inmiddels hebben velen ervaren dat moeilijke onderdelen, die in
over PASCAL de ‘nieuwe!
het verleden geplaatst werden,
inmiddels begrijpelijk over komen, omdat velen (zeker dankzij Peter) enorm goed
gedokumenteerd zijn.
Trouwens u hebt een computer— tijdschrift om er (eventueel in de toekomst) wat van te
leren en niet omdat u alles al weet.....
CLUBDAGEN
OOSTERHOUT, 23 aug. '86
Het op maandag 18 augustus bij de redactie van "De Stem" afgegeven persbericht, voor
plaatsing op vrijdag 22 aug., bleek bij de krant te zijn zoekgeraakt.
Na over en weer getelefoneer werd alsnog een berichtje in de zaterdagochtend editie geplaatst. Alleen op het eind van het bericht dacht de redactie kennelijk, door de naam Spectravideo, dat het om video i.p.v. computers ging. Het heeft gelukkig geen mis verstanden opgeleverd. Doordat er twee clubdagen dezelfde dag waren kon het C.U.C. redaktie-team onmogelijk op beide locaties tegelijk aanwezig zijn. Peter moest thuis rust houden, Rini
op gepland,
wilde (niet alleen) naar Apel- doorn, dus Wouter
Daarom ontbrak er op deze dag in Oosterhout een diskdrive voor de SV.328.
Enkele leden hebben toen spon taan aangeboden om in een dergelijke situatie hun appa- ratuur mee te brengen, het- geen dankbaar zal worden aan- vaard. Na twaalven begon het gezellig druk te worden. We zagen weer computerliefheb- bers uit diverse delen van het land en ook een uit Bel gie.
Veel belangstelling was er voor het MSX-emulatie program ma, terwijl Basicode-3 wat minder belangstelling genoot. Er waren natuurlijk weer veel vragen, waarvan we er enkele direct zelf konden beantwoor- den en andere door clubleden
werden opgelost. De overge bleven vragen hebben we als huiswerk meegenomen. Al met
al een geslaagde dag.
APELDOORN, 23-8-86.
Zoals vermeld togen Rini Wouter samen Een half jaar hadden Peter Peter Zeedijk C.U.C.-beurs
en naar Apeldoorn. geleden (ruim) Smit en Hans- hier de eerste georganiseerd, en nu een clubdag. Er gaat wel het gerucht dat er in maart/april a.s. in deze kon- treien opnieuw een beurs zal worden gehouden. Hup, Peter en Hans! Ook in dit deel van Nederland liet de pers een steekje vallen. De aankondiging van deze C.U.C. computer clubdag in Apeldoorn werd een week te vroeg in het regionale dag- blad opgenomen. Misschien volgende keer toch iets later inleveren, deze belangrijke kopij. Ondanks dit waren er ruim voldoende bezoekers om het een zeer geslaagde clubdag te kunnen noemen; en samen met Oosterhout zijn er heel wat clubgenoten op de been ge- weest die dag. Het aantal nieuwe inschrijvingen vormde opnieuw een bewijs dat de activiteiten van onze Compu- ter Users Club G.U.C. door
velen zeer wordt gewaardeerd. Wat o.m. opvalt altijd is dat er een vaste kern van clubge- noten overal komt en zo vrien delijk is je altijd even of gedag te zeggen of een ge- sprekje met je aan te knopen. Een vaste vraag is ook "Is er al wat nieuws?!"', Nu, op dat moment nog niet, maar we hopen wel dat op het moment van het verschijnen van dit INFO de cassettes C.06, C.08 en mogelijk C.09 kunnen wor
den vrijgegeven. Er is meer in de maak, bijv. de floppy F.02 (waar al geruime tijd naar wordt gevraagd) en nog weer nieuwe cassettes. Ook een eigen MSX-boek voor de
eerste beginners krijgt vaste gestalte. We wiilen nog even uitleggen dat we cassettes uitbrengen, omdat iedereen wel een cassette-draaier heeft, maar nog niet iedereen een schijvenrecorder, terwijl ze wel zeer eenvoudig van cassette op schijf gezet kun- nen worden door hen die dit wensen.
FIRATO, 27 aug. t/m 7 sept.
Het is niet ongebruikelijk dat een C.U.G. beurs-team aanwezig is op een beurs; maar op de Fíirato staan, bleek wel wat anders in te houden!
af fiche-
De Firato is nu eenmaal u-
niek; er is in Nederland geen enkele andere beurs die zich in zijn soort daaraan kan meten. We hebben nu persoon- lijk ervaren dat het voor de standhouders vreselijk ver- moeiend is om 12 dagen ach- ter elkaar, waarvan velen ook ‘s avonds, te moeten werken. Wouter was er bijna alle dagen en kan erover meepra-
ten! . Over de belevenissen, tijdens dit spektakel, zouden we ge- makkelijk pagina's vol kunnen schrijven; we willen het ech- ter kort houden.
Naast het verschijnen van GU.C.-intfo 14/15, werd de Firato een hoogtepunt in de tumultueuze geschiedenis van onze computerclub, een enorme ervaring en waard om te mogen meemaken. We willen op deze plaats Electronics Neder land (de importeur van Spec- travideo) heel hartelijk dan- ken voor de ons geboden gele- genheid in een gezellige en geslaagde samenwerking met hen ons beider belangen te kunnen dienen. Zij stelden ons in hun stand ruimte ter beschikking, zodat wij de gelegenheid kregen het C.U.C. te vertegenwoordigen.
Op de Firato hoor je nog wel eens wat. Wat denkt u van het
volgende:
U weet wellicht dat het club- blad ook in Nederland en Belgie in de losse verkoop verkrijgbaar is. In Malta kunnen we echter met onze naam C.U.C. moeilijk op de
markt komen, stelden ingewei-
den, want CUC (uitgesproken: tsjoetsj) betekent in het Maltees, eh, ja, "niet hele- maal „neee, se
Dagelijks ontvangen de stand- houders extra informatie; een
dagbulletin. Dat gaat o.a. over:
a) achter de PTT-stand zijn er toiletten, maar door het immense decor schromen de mensen er langs te lopen. De juffrouw van de toiletten heeft bijna geen aanloop en derft daarmee inkomsten. In dit bulletin verzoekt men de exposanten uit de omgeving van de PIT-stand om de sani-
taire stops daarom aldaar te plannen... b) in de Europahal nam tij-
dens een geanimeerd gesprek een standhouder plaats op zijn glazen balie. Het glas was daar niet op berekend en brak. De standhouder liep geen letsel op. De Maxell
crew maakte daarop een limme-
ricks Er was eens een dealer uit
Haar lem last van
z'n rem Hij was zo in zijn sas Viel toen dwars door
Die had soms wat
het glas dat alles behalve beviel hem.
En
Natuurlijk ontvingen wij ook informatieve dingen.
Op een SV.728 kan men niet zondermeer een 2e diskdrive aansluiten. Zo vernamen wij dat de MSX Softshop Amsterdam (zie adv. in dit blad) daar een oplossing voor heeft. Bellen: 0020-123206 en vragen naar de heer Westera. Trou- wens, deze shop heeft bijna alles wat het C.U.C. te bie- den heeft in voorraad. U zult ons ook naast elkaar aantreffen op de a.s. HCC- dagen in Utrecht. Ook ontvingen we uit Engeland inzake het aansluiten van een tweede drijf op de X'press. Maar daarover een volgende keer. De Software Omnibus bevat o.m. een listing van het populaire wijsje "de kalkoen in het stroo! (Turkey in the Straw). Wij willen u best verklappen dat we dit de eerste tien jaar niet meer willen horen — na de duizend maal op de Firato! Ook kunnen we voorlopig niet meer aan een jojo-wedstrijd meedoen; niet vreemd na 12 dagen gele en groene jojo-ende mensen om je heen (alleen Peter wilde niet jojo-en!). Dit zouden we er bij vermelden, hebben we hem gedreigd.
informatie
BEURZEN.
Er liggen nog meer beurzen in het verschiet: MSX-mozaik beurs (14 okt. a.s. in Bus- sum), MSX-íinfo beurs (1 nov. a.s in de RAI te A'dam), HCC- dagen (21 en 22 nov. a.s. in Utrecht). De bedoeling is dat het C.U.C. op deze drie beur-
zen acte de presence geeft, Wij zouden ieder die tot nu toe binnen C,U.C.-verband
ervaring heeft opgedaan wil
len uitnodigen deze dagen te
reserveren en/of vrij te ne- men (van werk en vrouw). Na- tuurlijk moeten wij dat dan ook nog wel weten!
VERHUISD ??
De laatste keer heeft uw redactie meer dan 1200 INFO's verzonden. Daarvan zijn er twaalf teruggekomen, de mees
ten wegens "vertrokken!" (met onbekende bestemming dus), als aantekening van de PIT. Dat is jammer van de moeite
en de kosten, vinden wij. We krijgen iedere maand een res- pectabel aantal verhuisbe- richten, maar kennelijk net niet voldoende. In het geval u gaat verhuizen, vorige INFO verhuisd bent, deel het ons a.u.b. mede!!! Een INFO nazenden gaat nog, bedenk echter dat een Omnibus nasturen per stuk f 4,50 porto vereist. Wij rekenen ook wat dat betreft graag op ieders medewerking.
Clubdag CUYK, 2/7 sept.
We weten CUYCK nu zo langza- merhand wel te vinden. En heus niet wij alleen, Velen tientallen kwamen er, en het aantal nieuwe leden die we mochten noteren viel zeker niet tegen. De pers heeft ook dit keer weer een aardig stukje in de krant gezet. Als er plaats is, drukken we dit elders af.
We zagen vele gezichten die we al vaak hadden. gezien. Le- dere keer is het voor ons leuk deze opnieuw te mogen ontmoeten. Er kwam nieuwe software binnen, wat iedeeen en men schaftte aan wat men nog niet had.
Het was de gezellige drukte waarmee Jan Seerden aardig wat eer kan inleggen als organisator. Tot 21 feb.
CUC ize
NE
CUYK-
of na het -
ale ale ulo ale ale ale ale olp ale ale olp ale ale ale al ale sle sle ale ale alp ale ale ale ale ale ale «lo ale ale ale ale ste afp ale ale ale ale ale ok er re is op on on on or orn of or of. on of of orn of el S
ed dk ed ld od ok keke st bd ne
ale er
* ze computer verstaat;
ale er
ale Ll hed
ste in
een moeilijk woord. * dit niet zo te zijn!
ale
ab hel Did
ale ale als ale ale ale als alr als ale ale ale ale ale olp alo ale ales alto ale olp ale ale ale ale ale ale ale olp ale als ale ale ale al als ale olp ale ale
Ld nd hf nd hf ad „ hd hd
Machinetaal is de enige taal die on- * maar voor ons * is het welhaast onmogelijk in ma- * chinetaal te denken. De tussenoplos- * * sing is ASSEMBLER, voor velen alleen * Toch behoeft *
Leest u dit *
“ dit artikel er maar eens op na.
In onze laatste aflevering van '"Assem- bler Ervaringen! hebben we al even aan- geroerd dat het nodig is enige aandacht aan de notatie van getallen te schenken. Het vertrouwde decimale gedoe, dat wij zo goed kennen, is niets voor de compu- ter; en in een binaire vorm kunnen wij onmogelijk denken. Vandaar dat als alter natief de hexadecimale weergave van getallen zo handig is; die kunnen wij vatten en die begrijpt de computer, en hij kan deze in de voor hem begrijpelij- ke binaire notatie omzetten.
—-GETALLEN NOTATIE
We willen ons even wat meer toeleggen op de binaire notatie, omdat dit ook de wijze is waarop de inhoud van de geheu- gencellen, of adressen, wordt weergege- ven. Als herhaling:
op adres &hD000 staat getal &h00OF (15) op adres &hDOOF staat getal &h0010 (16),
Onder BASIC zouden we dit als volgt kunnen realiseren:
POKE &hDOOO , &hOOOF <ENTD en POKE &hDOOF,&h0010 <ENTD
We kunnen dit verifieren met PRINT PEEK(&hDOOO), PEEK(&hDOOF) <ENT>
en het scherm geeft
15 16 Ok
Nu doet het er niet toe of wij intikken POKE &hF, of &hOF, of &h00OOF; de compu-— ter begrijpt het. Het zelfde geldt ten aanzien van binaire getallen.
Na het intikken van
POKE &hDOOO,&b000OOOI1 <ENT>
POKE &hDOO1 ,&bOO11 <ENTD en POKE &hDO002,&bl1 <ENT> geeft
100 FOR X=&h000 to &hDOO2 110 PRINT PEEK(X),
120 NEXT X
RUN <ENTD
in alle drie de gevallen de uitkomst 3 op het scherm.
3 6, 3
-ADRES/BYTE
In werkelijkheid is het zo dat op een adres, dat een getal van l byte= 8 bits kan bevatten, alle niet gebruikte bits altijd de waarde d hebben. En dit is iets dat de computer ons niet automa- tisch opdient. Wij zullen dit middels een programmeertruukje er uit moeten peuteren. BASIC bijv. knijpt alle nullen links voor een getal er allemaal af. Toch zouden we de toestand van een byte (een heel adres derhalve) en natuurlijk i.v.m. de computer in de binaire vorm, als een volledige 8-bits notatie willen zien. Een belangrijke reden hiervoor is de mogelijkheid op ieder bitje in een byte een test (Ö of 1 te kunnen uitvoe- ren, hetgeen in machinetaal een fantas- tische mogelijkheid vormt de programma afloop nauwkeurig vast te kunnen leggen. Als we nu dus opnieuw een programma maken dat een lijst van getallen in het geheugen plaatst en de manier waarop de computer ze binair heeft opgeslagen decimaal, binair en in hex weergeeft, met op de plaats van een leeg bit een @, dan ontstaat het volgende:
185 FOR D= TO 2
118 POEE &HDBGAS + D, D
1E NEXT D
15% «
148 FOR A=z&HDG TO &HDO14
155 PRINT ("&h"+HEXE(A)H! U)s
168 PRINT PEEK(A)s" Us
178 PRINT RIGHT$("Ggddddde" +BINS (PEER (A)) 8) 18 NEXT A
19 END
De kolommen die we nu op het scherm krijgen stellen respectievelijk voor de adressen, waarvan de inhoud er achter decimaal en in 8-bits binaire vorm wordt weergegeven.
—-GEHEUGEN OPBOUW
Tevens willen we een en ander ook eens weergeven via een illustratie van de geheugenopbouw. Het RAM-geheugen van onze computer is een slang van adressen. Van adres &hd0Od t/m &h7/FFF treffen we eerst het ROM aan (waarin de routines die we regelmatig aanroepen). Van adres &h8dD t/m &hEFFF hebben we de mogelijk- heid met BASIC te stoeien, en vanaf & hD$PP (ook wel Top of BASIC Memorie genoemd) kunnen we in alle rust onze machinetaal programma's kwijt zonder dat ze door BASIC overhoop worden gegooid.
leder adres is een byte (8 bits, of een woord) breed. Dit bleek hierboven reeds toen we van ieder bitje in een byte de binaire waarde wilden weten. Het maxi male getal dat we in een byte kunnen opslaan is dec. 255, en een groter ge- tal, maar kleiner dan dec. 65536, slaan we op in twee bytes. Dit te weten wordt nog belangrijk wanneer we getallen gaan opslaan in de registers van de CPU. Het zal duidelijk zijn dat we in dit geval over integers spreken.
ADRES &hosdg &hg501
&h7FFE &h7FFF
&h8g0g
8 +
27 26 25 2 23 22 2! 29 ADRES bit 7 bit 6 biet 5 bit & bit 3 mn Ne á & + 2 +
Totale waarde als alle bits gezet (1) zijn, is 1 = 255
&hCFFF
&ND9PB |___| Top of BASIC memor
&hDOd1 met CLEAR te vern laatsen)
hennen! mn FIG 4 TGE Kd
&hFFFF
-DE 280
Bovendien is het goed op dit punt van onze ervaringen met assembler eens te zien hoe de Z80 zijn werk in feite ver- richt. De artikelenserie "De Z80 ver- klaard!" is voor de meesten van ons te hoog gegrepen, hetgeen we die personen beslist niet kwalijk zullen nemen. We stellen ons op deze plek dan ook wat eenvoudiger en schematischer op. Als het zonder zou kunnen, we hadden het niet aangeroerd. Echter, enig begrip van de "werking!" van de microprocessor die onze computer bestuurt is eigenlijk wel nodig, Veel commentaar zullen we er niet bij geven, fig. 2 moet in feite voor zich spreken. Nadere vragen mogen uiteraard wel gesteld worden.
De Central Processing Unit (CPU), of cen- trale verwerkingseenheid, is het program meerbare IC (microchip) die alle bewe- gingen in de computer stuurt en contro-— leert. In onze computers is dat de Z80A, die zijn stuurstapjes neemt per 1/0,000000266ste seconde. Dit wil zeg- gen, de klokfrequentie van de Z80A is 3,75 MHz (3.750.000 trillingen of cycles per seconde). Zo snel kan echt niemand zijn vinger heen en weer bewegen; pro- beer het maar eens,
Een broertje van de Z80A is de Z80B (ja, hoe bestaat het, niet). We halen deze er ook even bij, omdat in het 6 Mhz project uit de Software Omnibus van augustus jl., deze 6 MHz snelle B-CPU werd voor- gesteld als vervanger van het A-type in onze computers. Het resultaat is natuur-— lijk dat de programma afloop in de com- puter dan bijna 2 maal zo snel plaats vindt. De klok tikt nu immers 6 miljoen keer per seconde. En dat is echt wel merkbaar. In de praktijk komt dit er op neer dat onze CPU zo'n 200.000 tot 1.000.000 instructies per seconde kan verrichten. Als curiositeit is het leuk even op te merken dat moderne super- computers (en die zijn echt niet meer zo groot) tot bijna 1.000.000.000 (1 mil- jard) breukdelingen per seconde kunnen volvoeren.
adresbus 16 bits breed ZR
Arithmati d CPU Logie Unit
schuifregister
flaggen register (status register)
FIG. 2
_INGEZONDEN
Ook nu weer ontvingen we naar aanleiding
van deze (inmiddels verplichte) serie
verscheidene brieven. Kleine en wat
grotere programma's, eenvoudig en wat
moeilijker.
Theo Ripzaad bijv. stuurde ons een inte-
ressante listing die we echter tot een
volgende keer moeten bewaren. Hij ge-
bruikt daarin o.a. het flaggen-register,
maar dat is nog niet aan de orde geweest. Een iets eenvoudiger machinetaal program- maatje van hem (die zo te zien al heel
wat verder is dan wij), willen we hier
wel opnemen. Hij modificeerde het verme-
nigvuldigprogramma van R. ten Brink dat
we plaatsten in het vorige INFO. Eerst
maar zijn nog eenvoudigereste vermenig-
vuldiger:
11 ’;nag eenvoudigere vermenigvuldigen 17 "sock voor oneven getallen
148 "GETAL 1 Z= FFFFh (65535) 158 ";GETAL 2 £= FFh _ (255) 165 "sGETAL 1 maal GETAL 2 £= FFEFh
subroutine vele malen wordt doorlopen; de snellere executietijd is dan een prettige bijkomstigheid." Nu, je moet er maar opkomen, niet waar. En hij besluit zijn brief met: ‘ik hoop dat meer leden aangespoord worden om dergelijke program ma's te ontwikkelen, zodat we van elkaar kunnen leren."
Dat is nu precies waartoe deze serie in wezen een aanmoediging wil zijn. Ik stel het bijzonder op prijs (als op de Fira- to) dat mensen even komen zeggen dat ze de eenvoudige opzet waarderen; en ook de post aangaande deze machinetaal besognes behandel ik graag om te zien, of we er weer een leuk artikel uit kunnen samen stellen.
Ook B.Hotting uit Beverwijk reageerde op onze ervaringen. Hij stuurde bijgaande listing in, vergezeld van de vraag waar- om deze optelling niet werkt; er komt uit de optelling steeds een letter i.p.v. een end
neben 6 nd a a en
_prwb: EAU _39UDH
jwpat : EQV Ho3 DH nn
ak 5 hed WOE Meenemen iJW "3 CAL inpak 188 "sR. ten Brink — Furmerend dem REL PRE 198 "3 ener Emme 250 ’skleine aanpassing OE enll privk. ant zi °;Theo RKipzaad ‚epll inpat. e 2 “n dna eeh eR.L print. DE. Tee EKC mj _ nen kAhsAÂ si 225 "sPRNT: EQU sâlEh sPFRINTroutine MSX, regel 278 _ me FI Pit me EO ETE beneden MEE PAINE Se 24 's hejld pof. Ad leed m5 Dn 1 ha) ler mn 4 N Jb ADA, H_ ENNE 258 * VRMT: EGU df SGETAL 1 (vermenv.tal) DAs cal prind deelne 268 * VRMV: EOU 255 GETAL 2 (vermenigvuldiger) END ii | |
270 * PRENT: EQU sbâ4h sgetal PFRINTrautine
We hebben op de redactie deze sourcecode
mep U MA SAlRET ARS bestudeerd en gezien dat er een (denk) ide =D A,VRMV steller aantal verm.| fout uitgehaald moet worden. We nodigen ve A HL,@Oh ;som=@ echter u uit uw krachten er eens op te a en DE, VRMT;GETAL 1 in reg. DE proberen en ons voor volgende keer de se * TEL: ADD HL,DE ;som=somtGETAL 1 verbetering toe te sturen, zodat de Za ° DEC Ä sverm.teller aflagen optelling wel werkt. 4d * JR NZ2,TEL maar TEL aìs teller 2 Id ° CALL FRNT som op scherm FRINTen Ais besluit nog een kleintje: Ee Sel Lee org döëëh ai 11ë * ld hl,waard Wat heeft hij nu aangepast. Als je de 28 ° lus: Id a, HL) twee listings met elkaar vergelijkt (en Ls Cp zo studeer je eigenlijk), kom je er wel Ja * ret 2 achter. Hij schrijft o.m.: “volgens het laö ” Fst Leh originele programma wordt bij elke optel- lá ® inc hl ling de accu met l opgehoogd en daarna 17 ir lus vergeleken met VRMV,(CP VRMV), tot de 18 * woord: defm ‘computer’ accu gelijk was aan VRMV, Door nu aan 198 * defb #
het begin van het programma de accu te vullen met de waarde van VRMV en deze dan steeds met l af te lagen tot de accu Ú is, wordt het programma 25% sneller. Dit is vooral dan belangrijk wanneer in een groter geheel dit programma als
10
25 * end in dit stukje machinecode is geen com- mentaar opgenomen. Graag vernemen wij van iemand welk '; commentaar! er achter iedere operand dient te volgen.
Veel succes en wij horen het graag! ar
HANDBOEK MSX
Het handboek MSX is het meest complete standaardwerk voor MSX-computers. Het is van onschatbare waarde voor beginnende en ervaren MSX-programmeurs.
Het boek is in vier delen opgesplitst: 1. Uitleg over het programmeren;
2. Geavanceerde programmeertechnieken:;
3. Gedetailleerde uitleg over programmeren in BASIC en machinetaal; 4. Werking van MSX-computer (met volledige gids van het operating system).
Ing. 548 pag.'s Prijs f 79,50 ISBN 90 201 1876 5
MSX DOS MET DISK BASIC
Dit boek is een belangrijke stap in de richting van professionele gebruiks- mogelijkheden.
Met behulp van het besturingssys- teem MSX DOS is het mogelijk pro- gramma's te schrijven in Assembler, C of andere programmeertalen. Bovendien kunt u met MSX DOS tal van professionele software pakketten die onder CP/M draaien op een MSX- computer gebruiken.
Deze in de vorm van een leerboek geschreven handleiding verschaft alle benodigde informatie.
Ing. 133 pag.'s Prijs f 32,50 ISBN 90 201 1845 5
BASIC-PROGRAMMA'S VOOR MSX-COMPUTERS
Vele grafische mogelijkheden nodigen uit tot het maken van bijzondere spri- tes. De auteur is erin geslaagd om met behulp van bewegende sprites een aantal behendigheidsprogramma's te maken. Ook het speelse element is in de programma’s ruim vertegenwoor- digd. Onmisbaar voor de generatie MSX-thuiscomputeraars.
Ing. 112 pag.’s 8 Prijs f 24,75 Seng HH HH ISBN90 201 1877 3 HH HH
Vraag in de boekhandel of compu- 2 ee tershop naar de gratis full colour cata- HH logus. Of schrijf een briefkaartje. , Li
me
COMPUTERBOEKEN? KLUWER HEEFT ZE ALLEMAAL!
4 KLUWER TECHNISCHE BOEKEN PN POSTBUS 23, 7400 GA DEVENTER
De nu reeds legendarische C.U.C. is als volgt via postbus of bank te bestellen:
f 12,50/Bf 255 of een cheque plus afzender in een enveloppe. f 12,50 storten op onze rek. 67.86.10.231 — NMB te Leiden Bf 255 overmaken op rek. 001-16.78.402-87 — ASLK te Antwerpen
U ontvangt deze 'bus dan omgaand in uw bus.
In INFO 14/15 beschreven wij het MSX-screen- dump programma van C&R Software uit Oud Gastel.
Wij publiceerden toen een verkeerd telefoon- nummer; het juiste nummer is 01651-3744.
Momenteel zijn er versies voor de printers:
— Philips VWOO20, Canon, Nec, etc.
Philips VWOO30, Seikosha SP1OOOMSX, Epson, Star-Gemini, Trend, Fax, Citi- zen, Seikosha, Brother, CP80 etc.
Fastext 80, AVT, etc. Tandy DMP 105 (7 bits)
Wij onderzochten de versie voor de Star-Gemini matrixprinter aangesloten op een ./738 X'PRESS. Bij de cassette is een zeer uitgebreide hand- leiding gevoegd, waarin diverse commando's staan om het programma zo goed mogelijk aan ieders wens aan te kunnen passen. Met een sim- pel "poke!-commando kan de printer een regel meerdere keren herhalen, waardoor bij gebruik van een oud inktlint toch nog een goed plaatje wordt verkregen. Het werkt perfect. Met een ander commando kan het afdrukken van sprites ondervangen worden. In onze beschrijving stond er zelfs een commando om een enigzins vervorm- de afgedruk op Epson-printers aan te passen.
We hebben veel afdrukken gemaakt, waarbij bleek dat een kleine afdruk in zwart/wit over- al grandioos en zonder problemen werkte.
Een grote afdruk met grijstinten verliep soms niet geheel naar wens, kennelijk doordat di- verse programma's een te donkere achtergrond kleur gebruiken. Wijzigt men deze in bijv. wit, dan lukt het prima.
Het programma heeft een klein nadeeltje: na het inladen blijft er 15K over, zodat een lang BASIC programma de "fout'-melding Out of memo ry kan geven. In de beschrijving staat aange geven hoe het programma overgezet kan worden naar diskette. Het werkt helaas niet onder de MSX-emulator voor de SV.328.
Voor meer inlichtingen over dit gebruiksvrien- delijke programma, dan kunt u zich wenden tot: C&R Software MSX Stoofstraat 26 4751 WD OUD GASTEL Tel. 01651-3744
De prijs is SLECHTS f 39,-. Levering franco huis bij vooruitbetaling d.m.v. een volledig ingevulde girobetaalkaart of eurobetaalcheque. Bij verzending onder rembours f 4,- extra.
“Software Omnibus '86/87''
u
ade
er
Ch.W, Ered
kunt het in je eentje
U kent ze wel. op schuifjes kunnen worden verplaatst. Ze liggen altijd door elkaar —
Een plat wielen plastie honderde : waarin een negental figuren
227 536
875 568
451 746 Ban 719
zn
spelen;
1
1828
LEED 14 Nitel ij 14E 1e7 Leeg 19 11 1118
1124 115
1148 1168
je 1179 7 1188
115
6 128 5 1210
12E
4 1220 1748
1250 :
15e0 …- s 1278 2 1288 ja 129 3 1E B 12 510
13 aeg
1530
1250 1548
1575
5 158 à 15e 2 1418 7 1420
1450
5 1450 5 1460 d 1470
1488 : 149
1595 L&dë 1818 16E
B 1658 1445 .
‘==welke buren heeft dit hok ie-- GOSUE 1778 ‘--letter OE=INFUTE (1) 2
165 144 167
148
‘
DIM A$(27), SCREEN #,@: WIDTH 39:
PRINT: PRINT
FRINT: FRINT:
B$(27),
— instructies —- FRINT VHELE, =DE COMPUTER sSCHUIFT sHET =HELE" FRINT "ALFABET sDOORSELKAART": “Maakesjijshetsweersinesorde?"
FRINT "Jeshoeftsalleenemaarsdesletterssaan" PRINT “testoetsensdiesjesinsdeslegesplek"
PFRINT:FRINT "wilteschuiven" FRINT:FRINT "HOEVEEL sKEER eMAG aDE sCOMFUTER" : PRINT INFUT "SCHUIVEN":
8
'-— lijst tekenen
De controlesam voor de regels met de grafische voor de SV,518/.528 omdat andere codes hiervoor gebruikt PRINT ‚ gerereqererpersgersd |
sfalafjejel"
ORTE
LOCATE LOCATE
=$ {) AEC):
NEXT AB(2T)=" ats EE(ET)=" ea"
_EOSUE 1858 7’ —- letters printen
b, 8: FRINT
Ï
‘tekens geldt alleen v ‘MSX intern . CLS: LOCATE 18,5, d 6, &: PRINT n LOCATE LOCATE
AE ee
&. ee
8,11: PRINT
6,12: FRINT
en B$() vullen met AEC-- FOR N=i TO 26
=CHRE (SAAN) :
Ez
FOR Net TO 1 GOSUE 1778 : ‘welke buren?
E=D:
NEXT
‘==controle van het resultaat-—
te =l als AS()Z EEE () FOR Net TO 27 IF ASIN <5 NEXT IF F=l GOTO 1418 LOCATE 18,15:
LOCATE 18, LOCATE 7,
Bs PRINT
X=l + RND(1) & (B-1) IF C(X)=E THEN 1578 AE(D)=AE(C(KI IK AELC (XK) =" a" jr D=C{X) GOSUBE 1858: '--letters printen--
D des
want het is aan u ze in de juiste volgorde te schuiven. | | des computers deel was er een mass van te maken.
Ct4):
dass
G=l:
Dit is zo dan,
A=RND (- TIME) KEY OFF: CLS
“MOMENTJE ! "
“jojelalajs 5 beentje „Lelelelelelelelelels sb odbnch sbafspetafeletsjelel” athaanthl ©
En
E$(N) =A& (N)
Ls) in de war schuiven-- D=27:
“LETTERBAE"
ZaPRINT “ikeschoof"s; Is; "keer" LOCATE 10, 15: PRINT “nuemagsiij®
GOSUBE 1858 :‘--letters printen--
B&(N) THEN F=t
FRINT"KLAARs!osa" LOCATE 18,17: PRINT"nogseenskeer?e"; LOCATE ‚1: GS=INFUTE(I) IF INSTR ("Jj", O&) THEN 1818 ELSE END
‘== waar zit het lege hokjef-—
Hat THEN DeD+ti:
LOCATE 9,29: FRINT Gs Vaabeurt us H D= ek
dd"
G=Gt1
GOTO 1458
aanbieden per toets OE=CHRECASC (OE) AND
&HDF }
1 11
GA 120 LEL 12 05 140 758 159
4 155 zoe 178
, es Le jp ie
279 1699 IF Ot$=A$ (BA) THEN A$(D)=A$(BHA): A$(BA)="a" 255 1786 IF Q$=AE(EE) THEN A$(D)=AE(BE): A$(BE)="e" 419 1718 IF Q$=A$(EC) THEN A$(D)=A$(EC): A$(ED)="e" 50E 1728 IF Q$=A$(ED) THEN A$(D)=A$(ED): A$(ED)="e" 695 17258 GOTO 1479 756 1748 END 1758 : _ 1768 ‘subr, river 555 1770 Bel OO 524 1788 BA=D+9: IF BA 227 THEN BA=Ö ELSE C(E)=BA: B=E+1 997 1790 BEE=D-9: IF BE 4 1 THEN BB=0 ELSE C(E)=BE: B=B+1 GEE 1808 BC=Dtt: IF D _ MOD G=ö THEN BC=@ ELSE C(E)=EC: B=E+1 721 1818 BD=D-1: IF (D+8) MOD G=@ THEN ED=@ ELSE C(B)=ED: B=B+1 113 182% RETURN 182 : 1848 ‘subr.Letters printen 645 1858 W=d B47 1868 FOR V=7 TO 11 STEF 2 67Ö 1878 FOR U=7 TO 23 STEP 2: W=W+1 ZEE 1888 LOCATE U, V: PRINT A$ CW) 7 767 1898 NEXT U, V DET 1988 PRINT:PRINT 112 1918 RETURN 19E : ni 797 1928 END | OO OO n Els
Wanneer we met de C.U.C. assembler een machinecodeprogramma schrijven waarvan het de bedoeling is dit met een BASIC programma te laten samenwerken (zie bijvoorbeeld ‘assembler ervaringen'), is het enigszins onhandig dit machinecodeprogramma eerst met BSAVE weg te schrijven, en het daarna met BLOAD vanuit dat BASIC programma te laden.
Het bij dit artikel behorend programma maakt van het machinecode | programma DATA regels , die het BASIC programma kan verwerken. Naast de DATA regels wordt ook een klein BASIC programma geproduceerd dat het machinecode programma vanuit de DATA regels opnieuw in het geheugen POKEt. |
Nadat de 'DATAREGEL MAKER' gestart is, wordt u vriendelijk verzocht een geheugen begin- en eindadres op te geven, benevens het maximaal aantal getallen per DATA regel, het eerste regelnummer van het te maken programma en de naam waaronder u dit programma weggeschreven wilt zien.
De 'DATAREGEL MAKER! leest (PEEKt) dan het geheugen uit en maakt er een programma met DATA regels van, dat u later met een LOAD of MERGE kunt laden.
'MAAE DATAREGELS utility
AANEEN AEP [ DEFINT Â-Z |
CLS: FRINT "DATAREGELS eMAEEN"
FRINT
INFUT "assGeheugenbeginadres"; BÉ INFUT "esseheheugeneindadres": EA INFUT “aantal sDATAsper eregel '; AD INPUT "sscsnnsjeeregelnummer”; FN INFUT Ugeuececosouseoofj lenaam" : NE
18ë :
18
E Td 205 215
557 229
2 :
74E ZA 154 256 588 255 MES ZA 270 : EL ZEE ze7 29
DEEN N$ FOR OUTPUT AS 1 En n | PRINT #1, RN "FORsT=&H"4; HEXS(BA): "oTOa&H"; HEXS(EG): RN=RN+10 | PRINT #1, FN "aREADsAE: sFOKEST, aVAL(" CHR$(Z4) "EH" CHEECTA) "+AE" | N= FN+iät PRINT H1, RN "NEXT": RN=EN+iö1 PRINT #1, BN "1"
IF T=& THEN RN=RN+1: PRINT #1,: PRINT #1, EN "DATAe"; ELSE PRINT #1, ","s PRINT #1, RIGHTE("E"+HEXEIFEEK (Ba): , 2}: T=(T+i} MOD AD OO
BA=EA+i: IF BAS=EA GOTO 240
PRINT #1, END
C.U.C. info
Tijdens de Firato deed iemand mij een aardige suggestie aan de hand. Het kwam er op neer softwarematig een printerbuffer te creeren, Het resultaat zou zijn, dat, terwijl een programma met LLIST naar de printer gestuurd werd, er de mogelijk- heid ontstond het programma te RUNnen of te corrigeren, waarbij te zelfder tijd de printer bezig is.
Deze printerbuffer maakt gebruik van de ‘onzichtbare! 32K RAM die in de SV,328 en MSX computers in feite "over! is. Door de verschillen tussen MSX en „328 BASIC is het niet mogelijk een (machinetaal) programma te maken, dat op beide machines loopt. Tja, dan maak ik maar twee printerbuffer programma's, niet waar. De versie voor de .328 wordt in dit artikel besproken, MSX is de volgende keer aan de beurt.
Peten Zevenhoven
Het printerbuffer programma bestaat uit drie delen:
1) het INIT gedeelte zorgt ervoor dat het machinecode programma op een plaats in het geheugen komt te staan waar het niet stoort.
2) het PHOOK gedeelte vangt de tekens die met LLIST en LPRINT geproduceerd worden af en plaatst ze in de circulaire (maximaal 32K lange) printerbuffer.
3) het IRQ gedeelte kijk 50 keer per seconde of er iets in de buffer staat en als dat zo is dan worden er maximaal 10 tekens per keer naar de printer gestuurd. Indien de printer bezig (of niet ingeschakeld) is, breekt de IRQ routine af. | |
Het machinecode programma is op de bekende wijze in DATA regels afgedrukt en voorzien van het nodige commentaar. Ik krijg nog wel eens kritiek op deze manier van afdrukken (in zake die DATA regels dus), omdat dit een zeer omslachtige manier van invoeren zou zijn (volgens enkelen).
Men stelt dan wel een zogeheten 'HEX LOADER' voor; een programma, dat ingetikte hexadecimale getallen direct ín het geheugen plaatst. Indien die 'HEX LOADER' nu niet over bloktransport mogelijkheden de beschikking heeft, dan kun je het programma bijna helemaal opnieuw intikken wanneer er per ongeluk aan het begin een byte is vergeten .…....
Een bijkomend voordeel is dat het op deze manier (met die DATA regels) mogelijk wordt via het controlesom programma tikfouten te elimineren!
Na het intikken schrijven we het printerbuffer programma eerst weg! en daarna kan het als BASIC programma gestart worden. Dit laatste met (C)LOAD en RUN of als machinecode programma met BLOAD ".‚."‚R. Lees hiertoe ook het commentaar in de regels 3100 en hoger.
Deze versie van het printerbuffer programma maakt een volledig gebruikt van de extra 32K RAM. Mocht een ander programma ook beslag willen leggen op (een deel) van deze 32K RAM, dan is het goed te weten dat het stuk RAM dat door de printer- buffer gebruikt wordt, is in te stellen met de variabelen MI en MA in de regels 1020 en 1030.
Bezitters van de 64K RAM kaart kunnen de printerbuffer ook daarin verplaatsen, zodat de normaal gebruikte 32K bank vrijkomt voor andere doeleinden (CHANGEROM bijvoorbeeld). Verander hiervoor de RES 1,A (regel 1190) en SET 1,A (regel 1230) in respectievelijk RES 3,A (CB,9F) en SET 3,A (CB,DF).
Met de MSX emulator gaat deze vlieger helaas niet op, zelfs niet als de MSX versie van de printerbuffer gebruikt wordt.
Zoals reeds vermeld, werkt het printerbuffer programma met de LPRINT en LLIST
opdrachten. Een OPEN 'Ipt:' FOR OUTPUT ... zal altijd direct naar de printer werken, omdat dit helaas niet afgevangen kan worden.
14
Tevens moet men uitkijken met de CLEAR, RUN en END instructies; indien met
LPRINT iets naar de printer (buffer) gestuurd werd en dit niet met een carriage return (LPRINT met puntkomma). afgesloten is, dan zal CLEAR, RUN of END alsnog een carriage return sturen. Ook deze carriage return gaat direct naar de printer en kan niet worden ondervangen.
Dit laatste komt aan het licht, wanneer een programma sneller is dan de prin- ter. Het programma stuurt de te printen tekens naar de printerbuffer en na END direct weer een carriage return, ook naar de printer. Deze is dan nog bezig met het printen van een van de voorgaande regels en breekt daardoor een regel zomaar af, en begint dan maar even op een nieuwe regel.
Maar nu volgt hier eerst het programma:
18E ‘PRINTEREUFFER vaar SV, 528 (PFP, Zevenhoven) il * 11 120 MI 714 15E MA 14 7 1955 ‘POKE machinecodepragramma vanuit DATA regels in een BASIC regelbuffer 16 ‘die tijdens het uitvoeren van een programma niet gebruikt wordt. 1575 ‘De met XX,XX aangegeven operanden warden daar INIT ingevuld. 1458 7 215 189 AD = &HFZO4 285 116% READ DAE: IF DA$ = "END" GOTO z@89 &E8 1115 POEE AD, VAL (Y&H"+DAE): AD=AD+1: GOTO 1188 11 ’ 1158 ‘GETFUT leest E uit, en schrijft D in, de geheugenplaats geadresseerd 114 ‘door HL in de ongebruikte 52 K RAM.
ij ‘Hier het minimum bufferadres in de 52 K RAM bank “HZFFF : ‘Hier het maximum bufferadres
1156 A55 11468 DATA 5E, GF s “GETPUTs 10 a, 15 Selecteer PSG register 15, 545 1175 DATA D5,88 8 out (BBh),a : 1/0 poort B van de PSG AGS 112% DATA DE, G B in a, (Zh) Lees momentele poortwaarde 677 119% DATA CE,8F B res Î,a Maak het bank 21 bitje nul A7 1268 DATA D5,8C Er aut (BCh),a ‚Selecteer bank #1 495 1215 DATA SE E 1d e, (hl) sLees geheugeninhoud in E Ze IEZS DATA FE g ld Ch; d Schrijf D in bank Zi Ze 125 DATA CE,CF g zet Í,a ‚Maak het bank 21 bitje een 484 1248 DATA D5,8C Je aut {8Ch),a Selecteer normale situatie oli 125% DATA CP Jh ret sElaar met GETFUT
126 1275 ‘“INCHL verhoogt het printerbufferadres (in HL) en zet dit adres op de 128 ‘beginwaarde indien de eindwaarde bereikt was.
12e 748 150 DATA 11,4%, XX Ss" ANCHLs 1d de, MAX Maximale waarde A95 1518 DATA EZ g rst Zh Vergelijk HL met max, waarde 291 15e DATA 25 ú inc hl Verhoog alvast bufferadres A17 1558 DATA CO id ret nz ;Elaar indien MAX, niet bereikt ZES 1540 DATA Z1,K, XX Id ld hl,MIN Adres op minimale waarde oi 1558 DATA C2 g ret sElaar met INCHL
1:56 1576 ‘IRD wordt 5 keer per seconde aangeroepen, na de VDF interrupt. De 528
1588 ‘interrupt routine roept dan een ‘HOOF’ subroutine aan (FE/?h) waar een JF
159 ‘instructie naar de printerbuffer IRO routine neergezet is.
14
216 1418 DATA 5A,B7,FF 5 JKA 1d a, (FLAG) ‚Haal de ‘wis buffer’ vlag
A77 1AEd DATA B7 id arn El ‚I5 de vlag nul”
2/7 1455 DATA 28, 8C id ir ze, LDCIË Ja, print maximaal 1ë tekens
891 1448 DATA ZA, XX, XX Ad ld hl, (FEUFWR) zWis buffer door schrijfadres
744 145% DATA 22, XX, XX g ld (FEUFRD) ‚hl 4 naar leesadres te kopieeren
818 1465 DATA AF gr xar a A = mul
De4 147% DATA Z2,E/,FF dd ld (FLAG) ,a Wis de ‘wis buffer’ vlag
151 1488 DATA 18,27 g ir ORIGH Einde van IRG routine 14 ’
Jb 150% DATA dE, GA s’LDCiD: 1d ci Maximaal 18 tekens printen Jai *
8587 1526 DATA ZA, XX, XX :“CHINE: 1d hl, (PFEUFRD) ;Haal leesadres
857 1555 DATA ED,SE, XX, XX: ’ ld de, (FEUFWR) ;Haal schrijfadres
Si 1548 DATA E7 Nd rst Zh Vergelijk HL en DE (is er iets 1 id - in de buffer”)
287 156 DATA 28, 1E Je ar z. ORIGH Niets (meer) in buffer: einde 1576 ’
075 1588 DATA #6, 14 ge ld Db, 2 Max. 2 keer naar BIJUSY kijken
756 159% DATA CD, 58, 59 :’PBUSY: call CHPSTT sKijk of de printer ‘EBUSY’ ie
2d : ú 5 É iNee, print een teken ze 1&ië DATA 18,F9 i dinz FEUSY Verlaag teller en wacht 54 en DATA 18,18 jr ORIGH Te lang gewacht: einde 7/8 1648 DATA CD, XK, XX ‘LPT call GETFUT ‚Haal een teken uit de buffer 501 1658 DATA 7E ld ae Teken in accu 646 1568 DATA CD, 21,35 ' call LFTOUT Stuur dat teken naar de printer B87 14678 DATA CD, XX, XX 8 call INCHL Verhoog printerbufferadres 757 bee DATA 22, XX, XX i ld (PBUFRD) ‚hl ‘Leesadres aanpassen zg 445 1765 DATA GD 8’ dec Cc Verlaag ‘aantal tekens’ teller 424 1715 DATA 2#,DB Jl je nz, CHINB Eventueel volgende teken 1720 ’ 148 1754 DATA XX s‘ORIGH: ret Hier komt de inhoud van de 528 145 1745 DATA X% id nop sinterrupt HOOE te staan, zodat 146 175% DATA XX IM nop seerder geladen interrupt rou- 176 sg stines blijven werken 177 * | 1788 ‘PHOOE ‘hangt’ aan de LPRINT HOOF, de door LLIST en LFRINT te printen te- 17/95 ‘kens worden door FHOOE in de printerbuffer opgeslagen. 18 ’ 458 1818 DATA Fi sz ’FHOOE: pop af Verwijder HOOKE terugkeeradres 884 182% DATA CD,C2, 68 É call ISFLIO ‚litvaer naar een geopend file? 755 1858 DATA C2,C9, 75 / ip ME, FELOCT Ja, doe uitvoer naar file 728 1848 DATA 3A,42,F5 ld a, (FRTFLG) zsUitvoer naar de printer? 494 185% DATA B7 ar a &75 186% DATA CA, 55,64 / ip z. TYCHR Nee, uitvoer naar beeldscherm A76 1878 DATA Fi $ pop af ‚Haal te printen teken 188% gee 189% DATA FS :‘LPTLP: push af Gelijk terug op stack 458 195 DATA FE, #9 s cp ri :ASCII code voor TAB? ze7 191% DATA 2, dE Î Jr nz, LFTCHR ‚Nee, teken naar de buffer 192g ’ 25 1958 DATA SE, 2Ö s’TABLP: Id a ziöh ASCII code van spatie D84 1945 DATA CD, XX, XX Id call LPTLP ‘Spatie naar de buffer 720 195% DATA 5A,41,F5 Á ld a, (LPTFOS) zIs de ‘printerkop‘paositie 291 196 DATA E&, 97 9 and 7 deelbaar daar 8 (TAB stop) 238 1974 DATA 2d,F4 : ir nz, TAELPF Nee, nog een spatie doen 481 1988 DATA Fl í pop af Herstel teken 557 199% DATA C® ì ret zKlaar zg ’ 456 201 DATA C5 ’ push bc ‚Gebruikte registers bewaren 468 225 DATA DS push de 488 2550 DATA ES ï push hl A92 204 DATA F5 Jh push af Bewaar te printen teken 887 2055 DATA 2A, XX, XX Ë ld hl, (PFBUFWR) ‚Haal schrijfadres Seb 206 DATA 44 p ld bh sSchrijfadres oak 489 2470 DATA AD é ld Bud s in BG D/9 208 DATA CD, XX, XX Ë call INCHL Verhoog schrijfadres 20 Bel 215% DATA ED, 5E, XX, XX: ‘WAIFUL: 1d de, (FBUFRD) ;Haal leesadres A96 2118 DATA E7 ld rst Zh ‚Is het leesadres gelijk aan 212 ks - het verhoogde schrijfadres? D&r 215 DATA 25, 9 hd ka nz. TOBUF Nee, teken kan naar buffer 624 214 DATA FB p ei 5/1 215% DATA CD, 12,55 sz call BREAEX :CTRL/STOP ingedrukt? 266 2168 DATA 59,F5 Ji jr nc, WAIFUL Nee, wacht op ruimte in buffer 2178 * 505 Ee DATA C5, 4D, 2 d ip DIOERR Device 1/0 error foutmelding zie ’ 464 2205 DATA FZ :‘“TOBUF: di Geen interrupt 729 2218 DATA 22, XX, kk El ld (FBUFWR) ‚hl sSchrijfadres aanpassen 506 2225 DATA 69 8 ld ka Originele (vorige) schrijf- 299 2255 DATA È ld h‚b : adres in HL 456 2249 DATA F1 sg’ pop af A = te printen teken 566 225% DATA 57 :’ ld d‚a ‚DD = te printen teken 458 2265 DATA D6,@D ij sub 15 Carriage return”? 145 2278 DATA 28,08 sg jr 2, STFOS Ja, wis LFOS geheugenplaats A5 2285 DATA FE, 15 In cp 19 Code lager dan 527 145 2290 DATA 58,7 sE’ ir c‚ INBUF Ja, laat LFOS met rust... 694 2500 DATA =A,41,FS Ji ld a, (LPTFOS) zsHaal LFOS getal 458 251% DATA 5 s inc A :LFOS eentje hoger va ha 2520 DATA 52,41,F5 8°SIFOB: 1d (LFTFOS),a :LFOS aanpassen D7D 2338 DATA CD, kk, Kk :‘INBUF: call GETFUT Sla teken in de buffer op 449 2540 DATA El k’ pop hl Herstel teken 445 255% DATA DI 8’ pop de sHerstel gebruikte registers A57 2565 DATA Ci Jl pop bc
2 21 252 zo
> d Fr 4 j
2550
256 2570 20 259
ö z&ud
261
2 2ó2ö
j DATA 5 DATA
Fi C9
. d
u Â
Pop
ret
af
Klaar met FHOOK
‘INIT verplaatst de printerbufferroutine, na aanpassing, naar het begin ‘van het voor BASIC beschikbare RAM en past de voor BASIC gereserveerde
‘ruimte aan (en voert NEW uit) 4
ö DATA ö DATA 5 DATA ö DATA ö DATA
DATA DATA
F3 21,79,FE 11,A8,F5 Bi, 05, B ED, E@
ZA, 4A,FS ES
DATA 22, DATA 22, DATA 22, DATA 22
DATA DATA DATA
DATA 22,
DATA DATA 2
2650 *
2440 2650
5 2660 } 2670
DATA DATA DATA DATA
268 *
5 2699
2705 2715 2725 2750
me
274 2750
5 2760
2776 278
DATA DATA
22,99,F5 22,1, FG
11,11, 8
DATA 22, DATA 22
DATA 5
DATA DATA DATA DATA
27u *
Bgg
Za 281
282 285 204
2 2859
256 2870
DATA DATA DATA DATA
DATA DATA DATA
238 *
5 280
2900 2910
DATA DATA DATA
2928
29.55 274 295 2960
DATA DATA DATA DATA
2970
5 298 j 299H
ZE 1 We 55
DATA DATA DATA DATA DATA DATA
SA
a
DATA
SHE ’ ‘MInimum en MAximum bufferadressen aanpassen
POKE &#HFS6D, MI \ 256 FOKE &HFS67, MA \ 256
557 SB MW 51 511 128
FOEE &HFS6C, MI AND FOKE &HFS564, MA AND
Pd
22,79,FE 22,7A,FE
1E, 3C 19
32, 09,FF 22, BA, FF
zA„6C,FS 22,50, F5
an B 5 sed fj 52,FS J
Di 21,90, FS
BE, EB ED, BIJ
22, 4A, Fi CD, 71,81 C5, AF, 42
nu END H
ij ? á 4 ! /
Sn hind hind hind hind hind Ten hind "an hind hand hd
hid and nd hid hand en hind nd
hand an nd ad hind
INIT:
EE « Pag pan B DEE . Papa Pa D-
hl,FE72h de, ORIGH hr, 5
hl, (F54Ah) hl
(F572h) ‚hl (F584h) ‚hl (FSAZh) ‚hl (FSDEh) „hl
hl hl
(F57&h) ‚hl (F5BBh) ‚hl (FSD2h) ‚hl (FSEEh) ‚hl
hl hl
(FS599h) ‚hl (F&BLh) ‚hl
de, 17 hl ‚de (FSAGh) „hl (FSD7h) „hl
a, Cih e, 1 hl ‚de (FE/9h) ‚a (FE7Ah) ‚hl
e, bj hl ‚de (FFGEh) „a (FF&Ah) „hl
e,15 hl,de (FSC2h) ‚hl
hl, (FS&Eh) (F5S5@h) ‚hl (F552h) „hl
de hl ,F55öh c, 184
de, hl (hl),‚c
hì (F54Ah) ‚hl @G171h GAF h
Verplaats de JF of RET in-
: structie van de interrupt : _HOOK naar het einde van de : IRG rautine
Beginadres van BASIC RAM
Bewaar beginadres
:FEUFRD referenties aanpassen
HL nu leesadres :FEUFWR referenties aanpassen
‚HL bevat nu startadres GETPUT ;GETPUT aanroepen aanpassen
Bereken adres INCHL sin Hi :INCHL aanroepen aanpassen
Opcode van JF instructie Bereken adres IRO
zet JF IRG op interrupt HOOK
Bereken adres FHOOE zet JF FHOOE op printer HOOK
; Bereken adres LPFTLF :LPTLP referentie aanpassen
Laad gekozen MIN buffer adres sFBUFRD initialiseren :FEUFWR initialiseren
Bewaarde beginadres BASIC RAM ‘Eeginadres aangepaste routine sKoutine 184 bytes lang
Verplaats naar begin BASIC RAM
sHL nieuw begin BASIC RAM sie byte moet nul zijn
„Eewaar nieuw beginadres s NEW sElaar met INIT (Ok)
‘De volgende regel activeert de printerbuffer en voert de NEW opdracht ‘uit, Het is dus van belang eerst dit printerbufferprogramma op cassette
1
gn id B EN 5158 ‘of disk te bewaren voordat het gestart wordt. Sig ’ 261 515% DEFUSR = &HF6OB: Z=USRK (@) Sig ’ 317® ‘De routine kan ook met: BSAVE "BUFFER", &hFSSO, &hF67B, &hFA@B 518% ‘weggeschreven en met BLOAD "BUFFER", RK gestart worden. 319% ‘Hiervoor moet wel regel 5158 (DEFUSK etc) weggelaten worden. Sem ’ 3218 ‘Deze BSAVE opdracht dient in een regel van het programma te staan (bijv. 3220 ‘regel 515%) omdat wanneer u de regel direct intikt het printerbufferpro- 3230 ‘gramma overschreven wordt (het wordt immers in een BASIC buffer gePOKEd). Sed * Edenaar neden eentiende
Schicht.
Alles moet altijd maar sneller. Wie houdt er nog van zo'n gezellige ouwe trage Bommel-schicht? Er worden kapitalen uitgegeven om een stuk metaal op vier banden iedere keer opnieuw met een nog hogere snelheid over het betuum te jagen.
trage MSX.
Maar de snelheid van MSX moet, eerlijk gezegd, zo mogelijk wel een oppepper hebben, want sommige zaken nemen gewoon te veel (wacht)tijd in beslag. De oplossing hebben we u in INFO 14/15 aan de hand gedaan: een andere microprocessor, de Z80B, installeren, en het leed is weer voor een deel geleden.
Remedie.
Wat we op dit moment duidelijker willen stellen, is dat het C.U.C. 6MHz project een “raceset!' is voor letterlijk IEDERE MSX computer, van welk merk of type dan ook, MSX l en, naar het zich laat aanzien, ook MSX 2.
Alleen, wij bezitten niet al die computers. Wilt u dus zo'n 6MHz printje in een computer bouwen waarvoor in INFO 14/15 geen tekeningen werden gepubliceerd, dan moet u ons daar even over contacten. In de meeste gevallen zullen de aansluitpunten voor het printje uitgevonden moeten worden, hetgeen misschien wel enige tijd vergt, maar daarna kunt u met uw computer naar Le Mans! Bij wijze van spreken, natuurlijk.
Sintaks Error.
Voor deze modificatie in de .328 ging er iets mis in het betreffende artikel. Daarom geven we u hierbij nog eens de gecorrigeerde tekeningen van de klok voor de geluids- generator, fig. 7 (nrs. aansluitpennen nu vermeld), en een deel van fig. 3, waar nu het juiste baantje is doorgekrast.
Hoewel op de tekening juist aangegeven, werd in de tekst vermeld dat in de SV.328 II pinnetje 37 van IC 25 moest worden omgebogen; er had dus pinnetje 36 moeten staan.
Last — and least — bleek een stukje programma niet te zijn afgedrukt. In de op een na laatste alinea in het betreffende artikel wordt er wel gewag van gemaakt, in de vorm van een verkorte "CHANGE ROM! versie, maar o! die zetters, .…....
In ieder geval, dit stukje programmatuur vindt u nu (wel) afgedrukt in onze rubriek "SINTAKS ERROR'., We hadden anders niets voor deze rubriek; goed van ons, niet waar?
Computer on the double.
Enfin, u kunt het 6 MHz printje voor uw MSX computer, of de .328, bestellen via de Lezers Service. ‘'t Is even in de rij staan, want er bestaat een aardige belangstel ling voor. Maar we hebben geen haast, niet waar!?
doorsnijden
FIG. 3
ae EEE
Bijgaand programmaatje, getiteld "eenvoudige Bingomolen', werd ingestuurd door een van onze jongere leden, zowel in leeftijd als, vermoeden wij, in
computer ervaring. Hij stuurde het in ter plaatsing, nu, dat doen we bij oel deze. C Tik het eens in en zie voor u zelf of het werkt; denk er om dat het een MSX AN programma is (dus of op een MSX machine of met de emulator). Ee lÒ REM BINGO N
15 RE Mm LOF za le ÒpPp LE v> heeka WA aat eh 4 dela Ed
N
ER nat om
vR Galer tb L,i v 90 OPE nl bkr: FOR OUTPUT As #1 3 Lj D FOR VK == TÔ X ‚ 50 Az ENTC mbh NGE) + < be wite EN 3 7 Je PRESET L2f,0): PRINT #I,! Bineo “A eN deet okeee HE Í, X joo NEXT X
)/C Rf-INPUT4() :PLRY 'abhe: GOTO LGO
Het werkt, zonder meer. En dat is voor een beginneling al vaak een hele kunst. Hij heeft een idee, duikt achter zijn computer, zet een aantal bekende statements acher of onder elkaar op het scherm en zegt RUN. Nu, dikwijls kun je het wel vergeten, want het werkt voor geen meter. Na tien keer RUN, ja, het doet 't. Mam, kom eens kijken, hij doet 't!
Enfin, u kent dit allemaal wel.
Dit is een klein programmaatje waaraan we wat kunnen sleutelen. Niet omdat de auteur kennelijk pas is begonnen en klein is, nee, beslist niet. We krijgen op de redactie ook machinetaal programma's binnen en dan ben je al wel een stukje verder. Toch snijdt en corrigeert de redactie daar ook in. De listing wordt duidelijker en overzichtelijker, foutjes er uit, schermop- bouw wat opkrikken, commentaar er bij, enz., enz...
Van de Bingomolen hebben we het volgende gemaakt; vergelijkt u het maar eens om vast te stellen of het de moeite was. Intussen willen we iedereen aanmoedigen even moedig te zijn als deze auteur, want kennelijk is er moed voor nodig je werk in te sturen. Bedenk dan dat je er velen een plezier mee doet, want we zijn allemaal op de zelfde manier begonnen, nietwaar?
155 REM Bingo
18 COLOR 19,a,ilt SCREEN 3
12 D= RND (-TIME)
158 OPEN "GRF:" FOR OUTPUT AS #1
148 X= INTCRND(1)XS8) +1
155 PRESET(54,8) :PRINT #1, "BINGO"
14E PRESET (28, 40) PRINT #1, "=====e!
175 PRESET (/2, 190) sPRINT #1,X
185 CLOSE #1
19 REM druk op toets voor volgende cijfers 2E De RND(1): AS=INEEYS
zië IF A$="" GOTO 2d ELSE PLAY "TE255obefg" 225 LINE(SS, 145) (153, 192), 5, BF
238 GOTO 128
<4 END
Steenweg 31 U \ B 0 soemmnor EREA os Gitt ard
Aletta Jacobslaan 19 ' 2314 EL Leid electro ICd tel . 04490-13070 071 =— ál ha gin
mieralite
computer services
Laan van Meerdervoort 515 ed 070-609270 Markt 16-4901 EP Oosterhout Telefoon 01620 - 5 66 40
OUDE VISMARKT 29 p=! ___B0N TA ZWOLLE
videogames - homecomputers tel. 038-219429 Hoogstraat 65A - 3011 PH Rotterdam
look postorders en MSX computers"
En 5 Ta MeHlil all in automation
Professionele software voor Spectravideo HEESWIJKSTRAAT 90
LEDENADMINISTRATIE voor verenigingen ei Ek: ri zeer uitgebreid en variabel Slunterweg 46 - 6712 BW Ede Gld - " RAMMA
BOEKHOUDPROG hen Sn zeer snel en gebruikersvriendelijk | tel. 08380-1 8432/39415
BASTCODE-3
_TROS- “Ben je gelukkig, schat?" “Nu ik lid van de Computer Users Club mag moder. 3 dec. a.s. worden, helemaal!"
RADIO 5 in huiswerklijn
ca. 17.50 uur
20
C.U,C. info
185 "kleurbalken
118 COLOR, 1: SCREEN 1
126 FOR X=24 TO 250 STEF 8
155 EL=EL + 1
148 LINE (X, 28) -STEP(S, 151) ,EL, BF 158 IF KL=15 THEN Kt=i
145 NEXT X
75 GOT 125
18 END
| | 18 REM ASCII cades
1 FRINT “Tik in spiegeïibeeld" 118 FOR A5= 51 TO 215 11% PRINT "(NIET parterretrap of meetsysteem! tj Ie ) PRINT CHRÉ(AS)g" Pi 128 PRINT: LINE INFUT A$ 158 NEXT A5
158 PRINT 144 PRINT: PRINT
148 FOR X=LEN(AS) TO 1 STEF —1 158 GOTO 11
zi PRINT MIDS{AS,X, 1}: 1&# END
148 NEXT X
15 REM bekende Japanner li FOR AS= 716 TO 225 1E PRINT CHRE(AS) gj" Ue ij NEXT AS
148 PRINT
156 GOT 11
1&ä END
vopupxajy varnop
SCREEN @#,@: WIDTH 56: KEY OFF: 11 FOR Pz TO 4.28 STEF 514
120 X= 20.5 + 11% COS(P)
100 Y= ÌZea — Ii SINCP)
l4ë LOCATE X,Y
158 PRINT YX":
16 NEXT F
END
Bs el 188 COLOR „2,5: SCREEN 1
LUS FOR X= -i5Ö TO 55 STEP 4 118 CIRCLE (X,96) ‚200, 15,5.55,.75,.7 115 CIRCLE(255-X,96) ,200,1,2.4,5. 120 NEXT X
138 GOTO 13
14ö END
d „Ll = J
15 SCREEN, B: W$="Prerern"
118 WIDTH 56
125 FOR A= #8 TO ZE
15 PRINT TAB(A) W$: GOSUB 199 14e NEXT A
15 FOR A= 57 TO @ STEP —1
1&ë PRINT TAE(A) "Ropppp"
185 "teller
118 SCREEN 1
125 FOR XX= 1 TO 5
158 LOCATE 174,20
148 PRINT USING "HER!: XX
Z IPIOM T NAANIS :XSW 100 Zurssedueg
Ls LINE(I2E, 85) - (144, 1E), 4, BF 5 178 GOSUB 19%: NEXT A
14 NEXT XX 5 188 GOTO 12%
178 END 5 198 FOR T= 1 TO 5: NEXT 33 zi RETURN: END
188 COLOR 15,4,14: SCREEN 1
118 XY=X+2: PSET(X, 96)
128 LOCATE 128,18: PRINT "X="1X 128 LOCATE 188,1: PRINT "y="494
185 REM cirkels
118 SCREEN 1
IEB X=Xtii Y=Y+4E, E 158 CIRCLE (X, Y) , 24 14 IF X27Ö THEN 14
[# SV LNdNO HO „
148 LINE(145, 10) - (165,16), 4, EF 158 IF X*255 THEN GOTO 10
148 GOTO 118
178 END
158 GOTO 128 1&ö CLS: X=ö: Y=ö:r GOTO 129 178 END
Peten v. Ginneken
22
PIP (Peripheral Interchange Program)
Voor het verzenden van files naar de aangesloten randapparatuur kan het PIP- programma gebruikt worden.
Het verzenden houdt ondermeer het vol-
gende in:
— file van de ene naar de andere kopiëren,
—- file naar het beeldscherm sturen, waarbij door gebruik te maken van de mogelijke opties de regels genummerd kunnen worden, een wordstar-tekstfile leesbaar op het scherm komt enz,
— een file naar de printer sturen
drive
en
gebruik maken van de mogelijke opties.
— het aan elkaar plakken van verschil lende files,
— het vullen van een file direct het toetsenbord,
— enz.
vanaf
PIP kan gebruikt worden in twee vormen. Bij de eerste vorm wordt PIP ingetypt direct gevolgd door de commandoregel SENTER>. Bij de tweede vorm wordt PIP <ENTER> gegeven waarna het programma zich meldt met '*'., Nu kunnen meerdere opdrachten gegeven worden zonder dat het programma opnieuw ingeladen behoeft te worden, De commandoregel bouwd: bestemming= bronl[lopties],bron2{[opties],enz De opties, die tussen rechte teksthaken vermeld dienen te worden, mogen achter wege blijven. Bovendien kan worden vol-
is als volgt opge-
met vermelding van slechts een bron. Voor zowel bestemming als bron kunnen filebenamingen (met of zonder drive-
naam) en de logische apparaten ingevuld worden. De beperking is daarbij dat het opgegeven logische apparaat geschikt moet zijn voor het opgegeven doel (bijv. LST kan alleen ontvangen). Het gebruik van het wildcart karakter bk! is beperkt toegestaan bij de opgave van de bron. Voorbeelden: PIP As=B: PROEF. TXT De file PROEF.TXT op drive gekopieerd naar drive A. PIP B:0UD.TXT=B:NIEUW.TXT De file OUD.TXT wordt gekopieerd naar de file NIEUW.TXT, dit alles op drive B. PIP LST:=REKEN ,PAS Stuurt de file REKEN.PAS op de active drive naar de printer. PIP As=B2®, # Kopieert
B wordt
alle files van drive B naar
(6)
drive A. PIP LST :=CON: Koppelt het toetsenbord direct aan de printer. De ingetoetste tekens worden op de printer weergegeven. Regels af— sluiten met ‘M en geheel afsluiten met °Z (zie CP/M-4). PIP A:TOTAAL.DOC=A:EEN . DOC, B: TWEE . DOC, A: TOTAAL . DOC, B: ERRATUM, DOC Voegt de files A:EEN.DOC, B:TWEE,DOC, A:TOTAAL.DOC en B: ERRATUM.DOC samen en bergt het resultaat op in de file A: TOTAAL. DOC. De te kopiëren files worden niet gewist of gewijzigd. Komt de bestemmingsfile overeen met de bron, of een van de bronnen, dan wordt pas vlak voor het einde van de opdracht de oude file ge- wist. PIP kopieert alles in eerste instantie alles naar een tijdelijke file met de extension $$$. Buiten de vier bekende logische appara- ten LST:, CON:, RDR: en PUN: zijn er bij PIP nog vijf andere mogelijk. NUL: Geeft 40 maal het ASCII teken O. Wordt vooral toegepast om het ein- de van een programma op ponsband aan te geven. Geeft het teken (°Z) dat bij CP/M gebruikt wordt om het einde van een ASCII-file aan te geven. Bij ASCII-files zendt PIP dit reeds automatisch mee, Vrijwel gelijk aan LST: echter de regels worden genummerd, tabs (9e ASCII-teken) worden uitgevuld naar het eerst volgende veelvoud van acht posities, na elke 60e regel wordt een formfeed gegeven en er wordt gestart met een formfeed. en Met deze instructies worden vaste registers in het PIP-programma uitgelezen en gevuld. De toepas- sing hiervan gaat te ver voor deze artikelenreeks,
EOF:
PRN:
INP: OUT:
Van het alfabet worden 19 tekens ge- bruikt voor de opties die bij het PIP programma mogelijk zijn. Per PIP op- dracht kunnen meerdere opties meegege- ven worden die, zoals reeds eerder vermeld, tussen rechte teksthaken moe- ten staan.
B Blok mode ontvangst. De ontvangen data wordt gebufferd tot dat een * S wordt ontvangen. De diskbuffer wordt dan weggeschreven en het volgende blok data wordt in de buffer geplaatst. Deze optie wordt vooral gebruikt bij continu zenden
Dn
Gn
de bronnen zoals een corder.
De karakters na het n-de karakter in een regel worden niet meegezon— den. Te gebruiken om de regelleng- te aan te passen op die van de printer of het beeldscherm.
Beeldt de over te zenden karakters op het beeldscherm af.
Wist uit de over te zenden file de formfeeds (ASCII karakter 12). Met de P optie kunnen nieuwe formfeeds ingevoegd worden.
De opgegeven bronfile moet gehaald worden van het USER n gedeelte van de directory.
Overzetten van HEX(adecimale)data. Bij het overzetten wordt gecontro- leerd of de data in overeenstem ming is met het vastgelegde INTEL- hex formaat. Dit formaat zijn de machinetaalinstructies van de Intel 8080-processor, de voorgan- ger van de Z80-processor. Bij het transport worden de overbodige tekens tussen de records weggela- ten. Wordt bij de controle een fout ontdekt dan wordt via het toetsenbord en beeldscherm ge-— vraagd de fout te corrigeren.
cassettere-
Opm.:Veel van de programma's van het
N2
CP/M-systeem zijn geschreven m.b.v. de instructieset van de 8080-processor. De Z80-processor kent alle instructies van de 8080-processor doch heeft daar- naast nog meer instructies. Een programma geschreven met de in- structieset van de 8080 zal ook op CP/M-systemen werken met een Z80-processor, andersom wordt het moeilijker. Het programma ASM.COM op de systeemschijf is trouwens geen Z80 maar een 8080 assembler. Vrijwel gelijk aan optie H. Boven- dien worden bij deze optie alle OO-opdrachten niet meegekopieerd. De OO-opdracht is een opdracht die niets (NOP) doet. De I-optie scha- kelt de H-optie in.
Alle hoofdletters die in de file voorkomen worden tijdens het transport omgezet in kleine let- ters.
Elke regel in de bestemmingsfile
wordt voorafgegaan door een regel— nummer en een dubbele punt. Het regelnummer start bij l en wordt na elke regel met l opgehoogd. Het maximum regelnummer is 999999,
Als N, echter wordt nu het regel nummer aangevuld met nullen (tot
Pn
Qs°Z
Tn
zes posities) en wordt na het regelnummer nog een TAB toege- voegd.
In de te transporteren file wordt het normale ASCII-teken voor het einde van de file (°Z) genegeerd. Te gebruiken voor het overzetten van niet ASCII-files,
Na elke n regels wordt in de nieuwe file een formfeed toege- voegd, Bovendien wordt gestart met het zenden van een formfeed. In- dien n niet ingevuld is of n=l dan wordt om de 60 regels een formfeed toegevoegd.
Het kopieren uit de bronfile wordt afgebroken zodra de string 's' in de bron ontdekt wordt. De string wordt nog wel meegezonden naar de bestemming. String ‘'s' kan een verzameling van letters en cijfers is
Maakt het mogelijk om een systeem- file met PIP over te zetten zonder dat eerst met STAT de status van de file gewijzigd behoefd te wor- den (zie ook CP/M-5).
Zodra de string 's' in de bronfile gevonden is, wordt gestart met het kopieren naar de bestemming. De string 's' wordt meegezonden.
Worden de Q- en S-opties gebruikt bij de eerst vorm van het PIP- programma (PIP<commandoregel> SENTER>) dan worden de kleine letters in de string 's' omgezet naar hoofdletters. Bij de tweede vorm van PIP bijven de kleine letters ongewijzigd.
De TAB's uit de bronfile worden uitgevuld (met spaties) tot het eerst volgende veelvoud van n posities
Bij het kopieren worden de kleine letters omgezet naar hoofdletters. Nadat de bronfile gekopieerd is,
wordt de zojuist gecreeerde file ingelezen en vergeleken met de data in het geheugen. Indien er
fouten ontdekt worden zal de file opnieuw weggeschreven worden. Zonder enige melding op het beeld- scherm zal een als R/O gezette file overschreven worden.
Bij het overzenden van de bron wordt het achtste bit van elk byte (= een teken) op nul gezet.
De ASCII-standaard voorziet in 128 tekens. Met zeven van de acht bits van elk byte zijn al deze tekens vastgelegd. Het laatste bit wordt vaak gebruikt om te bepalen of bij het overzenden van het byte fouten
23
actieve drive) en TOT.LST worden
bit wordt gezorgd dat het aantal samengevoegd tot de file TOT.LST. Uit enen in een byte even is (of on- de bronfiles worden de formfeeds even is). Bij het verder verwerken gewist; de voorkomende hoofdletters van de file is het achtste bit worden omgezet in kleine letters; de niet van belang. getransporteerde tekens worden op het Het programma Wordstar gebruikt scherm afgebeeld en er wordt gecon- het achtste bit om aan te geven troleerd of alles goed weggeschreven hoe de tekstopmaak is, tab's, is. spaties, e.d. Met behulp van de Z- LST:=TOT.LST[ P62T8ZND75 ] optie kunnen echter WS tekstfiles De file TOT.LST wordt op de printer leesbaar afgebeeld worden. afgebeeld. De regels worden genum- Ter afsluiting van deze aflevering een merd; het 8e bit van elk byte wordt aantal voorbeelden. Bij deze voorbeel op nul gezet; na elke 62 regels wordt den is alleen de commandoregel afge- een formfeed gegeven; de regellengte beeld. wordt beperkt tot 75 tekens en de B:=A:STAT.COM[ rv | tab's worden uitgevuld tot de eerst Zet het op drive A: als systeemfile volgende achtste positie. bestaande programma STAT.COM over CON :=SPEL .BAS[S1000°ZQ2000°Z ] naar drive B: en controleer of de Van de file SPEL.BAS wordt op het file goed overgezet is. beeldscherm het gedeelte afgebeeld TOT.LST=B: DEEL1 .TXT[ FLEV], dat begint met '1000' en eindigt met DEEL2 .TXT[ FELV } , TOT . TXT [ FLEV | “2000”, A De files B:DEELI.TXT, DEEL2.TXT (op BOOR]
EER PRIJSVRAAG =
Met dit artikel willen we graag de Programmeer Prijsvraag, die we eind vorig jaar uitgeschreven, afronden. D.w.z. op dit moment zullen we de prijswinnaars bekend maken, en in de toekomst de ontvangen programmatuur gaan bespre ken en een goede bestemmimg geven. Aan Electronics Nederland zijn conform de voorwaarden de winnende vijf programma's ter hand gesteld met het verzoek onze beoordelingen te fiateren. Dat is gebeurd, derhalve zijn ons op dit moment de vijf winnaars bekend. We kunnen over deze uitslag niet corresponderen.
We zouden deze cracks op het gebied van programmeervaardigheid, kennis en inventiviteit, wier namen we hieronder vermelden, willen verzoeken contact met ons op te nemen — schriftelijk — zodat wij e.e.a. met hen in orde kunnen maken.
Wouten Alexander
Er blijven nu ongeveer een dertig inzenders achter, die, heel sneu, geen prijs in de wacht hebben kunnen slepen. Wij gaan hun programma's echter of publiceren of op een bandje zetten met naam en toenaam — eventueel na aanpassing aan MSX — dan kunnen zij in ieder geval met die eer gaan strijken. Het viel trouwens wel op dat alle programma's voor en door .328-bezitters waren gemaakt, hoewel dat niet noodzakelijk, maar wel begrijpelijk, was. Nu eerst de winnaars:
Hoofdprijs — H. Liefers — uit de categorie zakelijkelijke software een prachtig complete boekhouding — de video recorder 2e prijs — H. Hezemans — categorie utilities een uitgekiende teksteditor — de compo set 3e prijs — J. Boerendans — categorie zakelijk een database en een (aanvull.) tekstverwerker — stereo/radio/rec. be prijs — R. v.d. Geest — FUNCTI een utility — walkman/radio oe prijs — S. Tannemaat — DEFI een educatief programma — de walkman
VAN HARTE GEFELICITEERD, allemaal, namens Electronics Nederland, die heel vriendelijk de prijzen beschikbaar stelde, en namens uw redactie die hard heeft moeten zwoegen om alle programma's te rubriceren en te doorgronden ten einde tot een goed oordeel te kunnen komen. Jullie hebben allemaal een fantastische prestatie geleverd, hetgeen iedereen nog wel duidelijk zal worden. En we stellen ons voor, dat deze uitslag, ondanks dat iedereen hoopte, toch nog een
verrassing is geworden. AONO MONO?
24
EER Rikki id idikikiki iki dikki iii iki
HERIK
RAR iki iii ii ii
De home-computer werd jaren lang hoofd- zakelijk gebruikt voor het programmeren in BASIC en spelletjes. Die tijd is gro-
tendeels voorbij. Er is een toenemende belangstelling voor functionele toepas- singen, zoals tekstverwerking, spread-
sheets (electronische rekenbladen) en da tabases (bestanden). Daarnaast is er de laatste maanden een enorme doorbraak ontstaan in het communiceren met data- banken via de bestaande telefoonlijnen. Door de aanschaf van wat hardware (elec- tronica), software (programmatuur) en een modem (deze zet een digitaal signaal om naar een analoog signaal dat over de telefoonlijn gaat) kan men met andere computers bellen, daarmee communiceren, berichten uitwisselen en zelfs boodschap pen doen. Met een geavanceerd commu- nicatie-programma kan men bovendien files en programma's binnenhalen (down- loaden).
De bekendste databank is op het moment Viditel van de PTT. Het heet in feite "Vieuwdata"' (zoals bijgaande screemdump toont), en is de naam van de standaard der samenwerkende PTT bedrijven uit diverse landen, te gebruiken door zaken en particulieren.
Bl Heustems viewdaltda
Wersian 1,0 CC) G.D.
1: Terminal Lazal
Fazic:
In rt
ENKELE TECHNISCHE GEGEVENS VIEWDATA
Viewdata werkt met pagina's van 24 re- gels en 40 karakters. Een pagina kan zijn opgebouwd uit zowel letters, cij- fers, symbolen als eenvoudige tekeningen in bovendien zo'n 7 kleuren. Het is geschikt voor een zwart-wit TV, of mono- chroom-monitor, maar gezien het veelvul- dig gebruik van kleuren komt de infor- matie toch het best tot z'n recht via een kleuren TV of kleuren-monitor.
De baudrate (snelheid waarmee de tekens over de lijn verzonden worden) is 1200 bits per seconde voor ontvangst (1300 en
2100 Hz) en 75 voor verzenden (390 en 450 Hz). Viewdata (dus Viditel) is primair be-
doeld om informatie pagina na pagina op te vragen, maar het is zeer goed moge- lijk ook zelf gegevens en berichten te verzenden.
(1200/75 full-duplex is de norm, of wel de Viditel-mode)
CCITT V23
INTERFACE EN SOFTWARE VOOR SV.328
Om met Viewdata te kunnen staat er bijv.
werken, be- voor een MSX-computer de
MT-Viditel insteekmodule met ingebouwde software en RS-232 interface van Micro Technology ad f. 299,-,
Men dient dan zelf nog wel voor een modem te zorgen.
Naast deze uitvoering bestaat er de MT-
REK ERR: ek VIDITEL (VIEWDATA) dokek IK voor SV,328 “eek
akokakek
Rini Kikkert
Telcom, die meer mogelijkheden heeft. De baudrate is bijv. instelbaar en een modem ingebouwd. prijs bedraagt f 699,-.
De
Voor de SpectraVideo computer SV.328 was er helemaal niets om Viditel (of VIEW- DATA) databanken te kunnen raadplegen. Er zijn wel enkele communicatieprogram- ma's op diskette (onder CP/M), o.a. Swoft-Talk, maar deze zijn niet geschikt voor Viewdata. Dit type programma's stelt ons in staat zowel databanken als compu-ters, die volgens een andere methode werken, te benaderen. SV.328 bezitters dienen wel in het bezit te zijn van een super-expander (SV.601 of SV.605). In de box moet n.l., naast een floppy disk controller voor de disk- drive, tevens een RS232-interface aanwe
zig zijn waarop een (direkt gekoppeld) modem kan worden aangesloten. E.a.a. is niet goedkoop ín aanschaf, maar geeft
wel een enorme uitbreiding aan de ge- bruiksmogelijkheid van uw systeem. Een ons zeer bekend bedrijf, CD Systems
te Lisse, dat in het verleden een morse- telexdecoder (test: C.U.C. INFO 10) en veel .328-software uitbracht, maakte een Vidital-data-interface (een RS-232 voor Viewdata) en een specifiek communicatie programma.
Dit Viditel-pakket was reeds vorig jaar in ontwikkeling, maar kon nog niet eer- der op de markt gebracht worden. Tussentijds hebben we het resultaat kunnen aanschouwen en vernamen toen tevens van de problematiek m.b.t. het Viditel-protocol. Het was niet zo simpel om softwarematig de juiste graphics en knipperende tekst te maken. We zijn het bedrijf erkentelijk dat men het- ondanks de tegenslagen — alsnog op korte termijn voor de .328 zal uitbrengen.
Degenen die (nog) geen expander met disk-drive e.d. bezitten, kunnen toch met Viewdata werken. Het programma staat op cassette (is over te zetten op disk) en de interface kan eventueel met een mini-expander (SV602) achter de computer worden aangesloten. De mini-expanders schijnen echter niet overal meer voorra- dig te zijn, dus is het soms wel even zoeken. (WIJ HOUDEN ONS AANBEVOLEN TE VERNEMEN WIE ER MINI-EXPANDER(S) IN VOORRAAD HEBBEN OF ONS TER OVERNAME KAN AANBIEDEN! ). Als men handig is en zelf wil solderen, dan kunnen 2 connectors aan elkaar worden verbonden.
AANSCHAF MODEM
Viditel- huur, f en was men Inmiddels
Tot voor kort was een speciale modem bij de PTT slechts te 17,50 per maand (excl. BTW), gelijk abonnee van Viditel.
biedt de PTT deze ook los te koop aan voor slechts f 350,00 (incl. BTW) bij Primafoon en in de telefoonwinkels. van de PTT.
Even randkijkern?
Trets SESEEE EE EEE TOETS UW TOEGANGESNUMMER .
TOETS UW CODENUMMER: : UW FRIVECODE:
C.U.C. info
Aangezien er verschillende soorten data- banken zijn die ook nog eens met diverse baudrates (snelheden) werken, is de aanschaf van een multi-standaard modem met verschillende instellingen te over- wegen. Het moet dan minstens 1200/75 en 300/300 full-duplex aan kunnen en is hierdoor tevens iets duurder.
HOE WERKT HET VIEWDATA-PROGRAMMA
We hadden het bijzonder voorrecht als eerste het prototype van CD Systems Viditel te mogen testen. Het programma stond toen nog alleen onder CP/M op een diskette, maar zal straks op een casset- te worden uitgebracht.
We zullen trachten om de werking van het programma, in het kort, uiteen te zet- ten, hierbij gebruik makend van het automatische Viditel-modem type S2561 van Philips.
De interface steekt men in de super- expander (eerst stroom uitschakelen) met het snoertje aan de achterkant. Aan het snoertje zit een 9-polige steker, die direkt in een Viditel-modem past. Na het inladen van de software ziet men een introduktie pagina van het Vieuwda- ta-programma. Onder de naam van het software-bedrijf staan de versie (1.0) en het hoofdmenu (zie boven). Met dit hoofdmenu kan men kiezen uit:
1) Terminal, 2) Local en 3) Basic.
1) TERMINAL
In deze mode kan men een Viewdata compu- ter ‘benaderen. Men draait het telefoon- nummer van een databank en nadat men een piep hoort logt de computer van de data- bank u in. Er gaat dan bij een automa- tische modem een geel lampje branden, leg dan de hoorn van de telefoon op de haak. Het modem neemt nu de communicatie over en u ziet na enkele seconden een welkomstbeeld van de gekozen databank. De verbinding is nu wel tot stand geko- men, maar bij Viditel van de PTT en enkele andere databanken dient men wel een toegangsnummer, een codenummer en een privecode in te toetsen om verder te kunnen. gaen
Bij diverse databanken behoeft men niets
in te toetsen, of zijn de diverse nummers en codes openbaar, c.q. staan deze op het scherm.
Onder in het beeld staat steeds welke toets men moet indrukken om verder te kunnen "bladeren!" in de databank.
In het Viewdata-protocol gebruikt men 2
symbolen veelvuldig, t.w.;
WEN om aan te geven dat u een nieuwe pagina wenst. Dit teken gebruikt men ook om een foutieve opdracht uit te wissen. "tikt u in achter het gekozen pagina- nummer, waarna de computer de gekozen pagina gaat zoeken. Dit teken wordt ook meestal gebruikt als men naar de volgen- de pagina wil.
De onderstaande pagina's zijn zeer belan grijk om te onthouden. Door bijv. * 0 # in te tikken gaat men altijd retour naar de index van de betrokken databank en met * 90 # verlaat men de databank en de telefoonverbinding wordt automatisch na 10 sec. verbroken.
PAGINA'S OPSLAAN
Omdat iedereen de telefoonkosten zo laag
29
mogelijk wil houden en men vaak later de informatie nog wel eens wil raadplegen, zijn hiervoor uitstekende voorzieningen getroffen.
Het is namelijk mogelijk de opgeroepen pagina's in een gereserveerd gedeelte van onze computer te bewaren (maximaal 9 pagina's), maar men kan deze ook direkt naar een cassette of diskette wegschrij- ven.
Per pagina worden iets meer dan 960 bytes opgeslagen (24 * 40 tekens). Naar cassette wegschrijven duurt ong. 20 seconden. «Op diskette zetten gaat zeer snel; per pagina gebruikt het programma
l track, dus dient men wel rekening te houden met het aantal vrije tracks.
Om praktisch en snel met het bovengenoem
de te kunnen werken heeft CD Systems in het programma gebruikt gemaakt van de functietoetsen.
Fl = * (oproepen nieuwe pagina)
F2 = # (opzoeken ingetikte pagina)
F3 = een pagina van cassette inlezen
F4 = een pagina van diskette inlezen
F5 = een pagina van geheugen inlezen
F6 = screendump (zie verder)
F7 = optie (zie verder)
F8 = een pagina naar cassette schrijven
F9 = een pagina naar diskette schrijven
F10= een pagina naar geheugen schrijven
Het werken met de functietoetsen gaat prima; men heeft bewust de veel gebruik- te tekens "*' (FI) en "#" (F2) naast elkaar gezet.
Bovendien zitten de functietoetsen voor
het laden en wegschrijven in het geheu- gen, cassette en diskette onder elkaar.
Helaas bestaat er een klein nadeel t.o.v. andere communicatieprogramma's. Er is geen "download" mogelijkheid. Computerprogramma's uit de databanken kunnen niet worden binnen- gehaald.
Aangezien er toch geen .328-software de databanken zit, vinden wij dat niet zo relevant. Het werkt dus als een ter- minal aan een grote computer.
in
Fazt.t ar k
Welkom bij de Pozthank
F6-SCREENDUMP
Met deze functietoets kan men een screen dump maken. Dit gedeelte is hetzelfde als het losse sceendump-programma dat door CD Systems wordt uitgebracht.
In het menu kan men kiezen tussen 1) de SV.901 of 2) de SV.3000. Met deze laat- ste kan ook een screendump op een STAR SG-10 worden gemaakt.
Het screendump-programma print alles in zwart-wit, en voldoet uitstekend als er tekst (ondanks de verschillende kleuren) op een pagina staat. Met grafische beel- den blijkt het programma soms moeite te hebben. Dat komt o.a. omdat het program- ma tussen /. verschillende kleuren moet kiezen; afhankelijk van het plaatje zou een bepaalde kleur soms wit en een an- dere keer zwart moeten zijn. Maar de computer is nog niet intelligent genoeg | om dat te beoordelen.
26
2) LOCAL
Via dit gedeelte kan, zonder aansluiting van de telefoon, een eerder ingeladen pagina rustig worden bekeken. Er is een leeg scherm, maar door een functietoets in te drukken volgt onder op het scherm het gekozen menu.
Men kan op dit lege scherm zelf een Viewdata pagina aanmaken. Als met ver- schillende kleuren en grafische tekens
wordt gewerkt, dan dient er enige kennis van het Vieuwdata-protocol aanwezig te zijn. Door combinatie van diverse toet- sen kunnen bijv. de letters een kleur krijgen, met dubbele hoogte worden afge- beeld en grafische plaatjes worden weer- gegeven.
F7-OPTIE
Door deze functietoets in te drukken kan men een (zelfgemaakte) pagina wegzenden, maar dat gebeurt dan wel in 75 baud (erg langzaam) en is niet voor iedereen weg- gelegd. Deze optie zal men als partiku- lier dus niet nodig hebben.
3) BASIC
Nadat men deze heeft aangeroepen, wordt het Viewdata-programma verlaten en kan men gewoon met BASIC verder gaan. Indien u een Viewdata-pagina in het geheugen hebt opgeslagen, dan dient deze eerst naar cassette of diskette te worden wegschreven, want anders bent u deze kwijt. VIEWDATA-DATABANKEN
ALGEMEEN Naast Viditel zijn er talloze andere databanken die volgens het 'Vieuwdata
protocol!" werken. Deze zijn vaak met een openbare toegangscode te bereiken. In tegenstelling tot Viditel van de PIT zijn er dus geen extra kosten, zoals computer-toegangskosten, of kosten voor het opvragen van bepaalde gegevens of “down-loaden" van programma's. Men be- taalt dus alleen de gebruikelijke tele- foonkosten.
Met die telefoonkosten is het wel oppas- sen geblazen, vooral met een nummer dat begint met "06". Menigeen denkt dan gratis te bellen, maar dat is niet zo; het volgende cijfer achter "06" is bepa- lend. Onderstaand een kleine opsomming uit deze serie:
06-0 = GRATIS NUMMERS
u betaalt dus niets voor het gesprek. 06-8 = TARIEFNUMMERS
u betaalt max. 40 cent per minuut
06-9 = KOOPNUMMERS
u betaalt max. 50 cent per minuut
TOEGANGSCODE 2222222222
Telefoon 8422 voor Amsterdam. dag beschikbaar baar.
De informatie in deze databank is telijk groot. werken
vragen. een is f 17,50 per maand excl. BTW, Daarvoor
gangs- en dient ontvangt periodiek een Viditelgids soort telefoonboek) waarin vermeld staat
Nieuw
MT-TEL — Telefoon
VIDITEL
06-8421 voor Den Haag en 06- Het is 24 uur per
en altijd snel bereik-
onme- Om met Viditel te kunnen dient men een abonnement aan te Dat kost f 10,00 per maand en abonnement inclusief een Vidimodem
ontvangt men een uniek toe- codenummer. Een privecode
te worden ingebracht. Men (een
zelf
welke informatie op welke pagina te vincen is.
mn
WELKOM in dit hobhuy — zuzteen,
bit zusteem is primair ter demonstratie
warn de zammunicatie motelijhheden Var
VILEOTER-zuystemsern vaar auditief er
anders gebharudicartern.
Gaarme Uw wvaelledige naat, toets dan & Vermeldenswaard is tevens dat men via Vidipoort ook in de databanken van der-
den kan komen.
is de mogelijkheid om via Vidite- lex een bericht op de telex van een bedrijf te zetten en via Vidibus kan men ook berichten ontvangen.
078-156100.
Deze databank van Micro Technology te Papendrecht is 24 uur per dag beschik- baar op 10 lijnen. De MT-TEL is primair ontworpen voor zakelijke toepassingen.
FILO-TEL — Telefoon 050-1451174,
Dit is een databank voor huiscomputers en 24 uur per dag te bereiken. Er is een prikbord gereserveerd waar men berichten die iets met computers te maken hebben, in kan zetten.
DE MUURKRANT — Telefoon 0070-652732.
Het was verrassend te moeten constateren hoeveel uitstekende informatie deze (a- mateur) databank heeft. Op een regenach- tige zondagmiddag zijn we aan het blade- ren gegaan en kwamen een zeer toepasse- lijke pagina tegen; "DANGER!! De Muur- krant werkt verslavend'!, maar dat hadden we toen reeds ervaren.
MANUDAX — Telefoon 04139-3206
Geeft via dit V.I.S. systeem (visual information system) inlichtingen over de aanbiedingen en koopjes die het bedrijf heeft. „
„Nee ENKELE VIEWDATA-DATABANKEN
MSX-LINE — Telefoon 010-4232032 SERVITEL — Telefoon 010-4379696 DATABANK ROTTERDAM — Tel. 010-4670400 VIA-TEL -— Telefoon 03402-36364 TELEBYTE — Telefoon 03402-60932 HOBBY-TEL — Telefoon 035-2315113 VIEWORLD — Telefoon 035-233377 TELETEL ALKMAAR — Telefoon 072-622376
Er hebben in enkele bladen (o.a. RAM) al vele telefoonnummers gestaan van data- banken die volgens het Viewdata-protcol werken (1200/75 baud). Diverse telefoon-
nummers bleken niet (meer) te kloppen, diverse bedrijven zijn gestopt of zijn over gegaan op een ander nummer; het blijft steeds een moment—-opname.
Let wel op:
Enkele databanken zijn alleen 's avonds
en/of in het weekend te benaderen; betrokken telefoonlijnen worden overdag voor het normale telefoonverkeer door het bedrijf gebruikt. Databanken met een enkele zijn vaak in gesprek.
de
telefoonlijn
Het was niet de bedoeling om een comple- te lijst van de databanken te publice- ren, maar we vonden het leuk om van enkele kontakten een melding te maken en passende 'plaatjes!' te laten zien.
SLOT In onze vorige aflevering over databan- ken schreven wij aan het eind, dat tele- communicatie een dure hobby is. We weten dat de PIT, in fase, de telefoonkosten -— ook locaal - zal verhogen. Naast deze verhoging zal de toegang tot Viditel van de PTT ook duurder worden. Met ingang van l januari a.s. wordt dat 10 cent per
minuut (excl. BTW).
Door de opgevraagde pagina's direkt naar een cassette, disk of geheugen te zet- ten, wordt de telefoontijd beperkt. Nadat de telefoonverbinding is verbro- ken, kan men in alle rust alsnog de pagina's lezen en/of uitprinten.
We hebben zoveel mogelijk s'avonds en in het weekend gebeld, waardoor de gemaakte telefoonkosten beperkt bleven.
Over hetgeen we met het Viewdata-pakket beleefd hebben zouden we gemakkelijk een clubblad vol kunnen schrijven, maar dat was niet onze doelstelling. Het ging primair om een test.
Met Viewdata werken is een groot avon- tuur. Het meeste genoegen ondervonden we niet door in Viditel te bladeren, maar door juist al die anderen databanken te ontdekken; het onderzoeken van de (juis- te) telefoonnummers, het uitpluizen van de mogelijkheden, enz., enz.
De prijs voor het Viewdata-interface en programma van CD Systems is slechts f. 189,-, hetgeen zeker niet duur is.
U kunt het alleen bestellen via onze LEZERS SERVICE — er moet daarbij nog wel een modem worden aangeschaft.
Het Viewdata-pakket werkt onder omstandigheden probleemloos en is gebruikersvriendelijk van opzet.
alle zeer
Gaszfrummer : TOETS IW TOEGANGENIJNMMER -
De enkele keer dat een "plaatje" ietwat verminkt overkwam, lag dat aan een storing op de telefoonlijn.
Er is slechts een klein nadeel: een pagina met veel grafische tekens wordt soms iets anders uitgeprint. Dat we geen software konden binnenhalen ondervonden wij niet als een bezwaar.
Helaas heeft CD Systems nog geen Viewda- ta-pakketten in serie kunnen vervaardi- gen.
Er is enige vertraging ontstaan, doordat de benodige printen pas vele weken later werden ontvangen dan door de fabrikant toegezegd. En toen deze met veel gejuich
binnen waren geloodst, bleken deze in spiegelbeeld te zijn vervaardigd..... Ook de handleiding behoeft nog enige correcties.
Voor degenen die het reeds hebben be- steld: nog even geduld, a.u.b. Nieuwe bestellingen zullen op volgorde van
aanvraag worden afgehandeld.
Als
importeur van Spectravideo computer producten zijn wij ons er van
bewust dat, onder druk van de MSX concurrentie, hard- en software voor
de behoren.
ander gedaan ten aanzien De
tweede stap die wij willen doen,
SV.328 niet vaak meer tot de voorraad artikelen van de Wij hebben in samenwerking met het C.U.C.
van software.
professionele software tegen zeer acceptabele prijzen.
Als voorbeeld: SV.105 graphic tablet
tekenen, wegschrijven, screendump
SV.905 disk drive
maakt van de .605
Turbo PASCAL 3.0
Beperkte voorraad; bestellingen, vergezeld van een cheque, bij de importeur.
SVI
SPECTRAVIDEO
INNOVATIVE COMPUTING FOR TODAY AND TOMORROW
f 89,
200 „605A
een
149,
reeds het een
is het aanbieden van
Electronics Nederland bv
Tijnmuiden 15/19, 1C46 AK Amsterdam.
detaillist en
hardware en
Zo op het oog lijkt dit de computer die drie waarvan ik half _
nu —
Dit is ongeveer ook de snelheid waarmee de
lijk gezegd niet weinig.
C.C, info
SV.838 te maken met nieuwe aspecten.
_hanced GW) schijf
kunnen publiceren,
End Korean oenige
over een ne
computermarkt de consument overvalt. Voor een prijs die nu nog gefixeerd ligt op 1998,= zijn we in staat een flinke vracht 16 bits computerpower — letterlijk — in huis te halen. Een MS-DOS machine als homecomputer te kunnen aanschaffen is niet mis, vooral niet als dat mare a met een navenant krachtig BASIC. e in principe niet willen et eg pr ken we nog even aan de voor die tijd zeer krachtige SV.328 met CP/M als hele fijne optie. Nu worden we geconfronteerd met de
SV.838 X'PRESSI6 met het wereldomvattend meest geinstalleerde bedrijfssysteem MS-
DOS, Microsofts — Disk Operating System.
We hebben — om er over te kunnen schrijven — met deze machine gestoeid. Niet in die zin dat we er een gefundeerde test over maar wel zo dat we de ontmoeting tot een aangename kennismaking hebben kunnen promoveren. Waarom?
De X'PRESSI6 is een homecomputer met een los toetsenbord. Onze eerste indruk er van was, dat er vlot op weg te tikken viel, mede omdat het niet te hoog was uitgeval- len. Wat opviel, was de prettig grote <ENT>-toets, en daarnaast een numeriek eiland. Het was even wen
te onderscheiden tussen cursorbewegingen en het ingeven van getallen, die zich dus onder de zelfde toets bevinden. Na een paar keer wisten we ook hoe een programma met CTRL/LOCK was te onderbreken. We ver- pen dit, omdat opnieuw bleek, dat ie- ver; k Le om er weer Oo Pp te kunnen werken als was het je eigen oude vertrouwde huiscom- puter.
Daar wij uit de wereld van MSX en komen, krijgen we met een machine als alleen het MS-DOS, maar ook de BASIC (en- inter pr eter moet eerst geladen alvorens we kunnen intikken. Het
een gaat
worden programmaat je
echter beresnel, dus geen probleem.
Wat je dan voorgeschoteld krijgt, is
wn doch het
reeds tamelijk EE,
28
een
kan ponten
enhanced GW-BASIC dat op deze
woorden;
wennen om met SHIFT
‚328 deze aantrekkelijk uit.
als
t, is eer— Het LBM GW-BASIC
uk N
e MS-DOS eenhances GW-BASIC
egrafische schermen
ekleur en geluid e640k elBM compatible
X'PRESS16 draait, stelt ons ruim in staat onze kleur rijke, grafische en muziekale programmeer vaardigheden ten toon te spreiden.
Bijgaand een lijst van de gereserveerde alhoewel, we mogen ze in GW-BASIC gewoon als deel van een variabele gebrui- ken. Dit mag, omdat dit BASIC voor iedere vartabele „een Brigt teid Rr re we SIC ons in mkmat geer ag van “40 hera: ters lang te kiezen, waarbij slechts bijv.
het laatste karakter (rechts) behoeft te
verschillen om nog door de computer her-
kend te worden. Bijv. de variabelen
OLTFANTENOOGZALFSPATELTJE=1 1 en OLIFANTENOOGZALFSPATELTJU=11 1 zal deze interpreter moeiteloos uit houden. Natuurlijk zit hier ook wel weer een nadeeltje aan, in dit geval, maar wie weet er iets te bedenken zonder !?
elkaar
Lj
Wat betreft het uitgebreide "enhanced! gedeelte aan dit GW-BASIC, ook dat ziet er De SV.838 'XPRESSI6 is verre van een MSX machine, maar het is wel plezierig voor een computeraar, dat men een drie kanaals geluidsgenerator heeft ingebouwd en bovendien de MSX-2 videochip tweede grafische tekenaar naast de
standaard PC grapghic color adapter. De laatste geeft ons toegang tot veel bestaan: de software, hetgeen nogal wat perspec-
_DATA
DATES DEF INT DEF SNG DEFSIR
DEF FN
DEF USR
DELETE
PALETTE
PALETIE USING PEEK
PEN
PLA
Y
PMAP
POINT Pas PRE
SET
PRINT PRINT USING | PSE ar PUT
Er
space SPC
STICK StoP
SIRS STRIG STRINGS SWAP SYSTEM TAB
we ledige pallet van 256 kleu- ren. Maar nee hoor, het gaat De reden ligt in pro= | cessor zelf de grafische in-
ME won
—_WRITES |
tieven opent. Vandaar det de lijst sleutelwoorden kan
worden uitgebreid met de op- drachten:
SOUND ON/OFF SOUND COLOR PAINT
Daar het grafisch oplossend vermogen van het beeldscherm
(max.) 640x200 pixels be-
draagt, hebben we geprobeerd of dit tekenen (LINE) meer lager oplossend vermogen schermen die wij kennen.
tijd nam dan op de
Immers, een lijn trekken van
600 pixels zou veel langer
kunnen duren dan een van 256 | &="=" wordt
bouwden die lijn op uit het vol
pixels, Daarenboven
zeer snel. het feit dat de vi-deo
structies kan uitvoeren.
Omdat er twee video proces- soren aan boord zijn, men tevens een IC
de
twee beelden te zelfder tijd
op het scherm te zetten. Dus
u RUNt een grafisch program- ma, stopt en LIST het, waar-
na de listing over de grafi—- ) te Dit verschaft natuur— lijk legio nieuwe mogelijk zoals computer anima door het snel na elkaar
sche tekening heen komt
heden, tie op het scherm kunnén van tekeningen.
Bovendien is er uit wel 7/ (2 tekst/5 grafische) modes te kiezen — in te geven SCREEN — en valt er in dere mode te werken zonder angst voor kleurfouten.
zetten
WINDOW WRITE
KE, worden
deze reserveren als RAM disk, We verplaatsen nu! in een keer de inhoud van een floppy deze virtuele disk en de files van —
Ten
heeft ingebouwd superimpose module — die het zelfs mogelijk maakt
na Le-
met ruim 58.000 bytes free,
Ternat Adnan is nog ‘de RAM disk, Een gedeelte van het RAM geheugen kan geinstalleerd als een ‘virtuele! Je kunt er in schrijven en er uit ler
dan een floppy. Daar het echter
function card". Door middel hardware utility kunnen we 360k RAM
“multi
naar eigen lijk — de floppy wordt wel even binnengehaald, bijv.! Bovendien blijven de grafische schermen 5,6,7 nu bruikbaar.
Nog zo'n grapje is de te installeren prin- ter spooler. Ook een gereserveerd stukje
geheugen waarin de uit te printen tekst gedumt, daaruit naar de printer gaat, terwijl we op de computer gewoon door kunnen programmeren.
opzichte van wat we deze SV.838 gewoon We denken dan ook nog even aan bijv. de uitbreidingspoorten. Zelfs de poort om een muis of een lichtpen op aan te sluiten is standaard in voorzien. naal uitgangen zijn er voor uw KTV modulator) en diverse vormen van Z/W kleuren monitoren. In de toekomst zullen adapters leverbaar worden om op deze 'XPRESS16 ook MSX 1 & 2 rompackspellen te kunnen RUNnen. De uit- breidingskaart om van 256k RAM te kunnen upgraden naar 640k RAM, inclusief time clock, is reeds leverbaar. De standaard meegeleverde joystick is geschikt voor zowel links als rechtshandi- gen en biedt ook auto-fireing. Qua software ontvangt de koper SV.838 een gratis communicatie
gewend waren, heeft veel meer te
van een programma
lezen — alleen is deze disk 50x snel een | vluchtige schijf is, gaat de inhoud er van verloren bij het uitschakelen van de puter. Een zeer interessante feature is de van |
com
sneller
drive
(Losse of
real
dat lijkt op Softtalk (zie art. Viditel in
dit INFO). Van een van de bijgeleverde schijven kunnen we de "READ ME" file roepen, waarna u op het scherm een excur- sie over deze computer kunt meemaken.
Starten we de XPRESS 16 computer
BASIC, dan komt het scherm ons tegemoet
dan de 12 of 22k die we gewend waren. p f : en
op-
op met
heel wat meer |
Geachte redactie.
Allereerst (14/15).
Toch wil ik wat opmerken over het programma "lichtkrant" info 14/15).
maar dan tot de conclusie komt dat het resultaat Bijvoorbeeld beter beter kleurcontrast o.i.d. Als hij programma dan onderbreekt moet alles opnieuw ingebracht wor- en weet je dan nog precies welke kleuren je
88 van C.U.C.
programma runt, beter kon. het den Een taalfout verbeteren
Daarom ben ik zo vrij gingen aan te brengen.
hed Li eeh
LA
ed iin 15
geweest de volgende
cu mt Zil ai a) A iid zE ZE mi ES, mi iid Gs
Ed F4
zE 511
Ed 5
ik EN mh 4 ia 515 Ei Aj tom d let kt 5170
mijn complimenten voor deze wederom prachtige uitgave
7
(pagina Ik kan me voorstellen dat iemand het
yurvyprr ra
gebruikt hebt?
veranderingen/toevoe-
itbreiding lichtkrant, C.U.C. info 14,15 pagina 38 DIM LD(4256), U(55), ACH): D$="" IF MSX THEN OPEN “orp:" AS Ì ON STOF GOSUB Zege: STOP CIN A5 = Ä ‘intikken om de oude regel te verwi deren “idem IF 15545 AND LIf=ti GOTD 1556 RESTORE: Dez": SCREEN @ PEINT “Wiltavaietzewijizigentsidshiae": FEEZINFINTE CI) IF FEF&SE" JJ" AND FF$S2" 3" THEN END PRINT: PRINT FEINT: FEINT "Watswilteuawi izigen” PRINT: ERINT “alaozafekst PRINT: FRINT "ohazaÂchtergrandkieur PRINT: PEINT “oBozebeidesauarsonsooe"; LSE=ZINFUTE LL} ON-INSTR ("eTtAaBEb", LS5$)/7 GOTO 5128, 5148, SIE GUTOD SHE FRINT: PRINT: CL=CSRLIN: PRINT LES LOCATE @, Cls LINE INPUT LES IF LS$="T" OR LS$="t" THEN A=AS: RETURN 1EE FRINT: PRINT “Descudesachtergrandkleurswas’s AS PRINT: PRINT "Deenieuwea“s: RETURN 115
an
KRK KOK
NEWMODE voor .605B box
In INFO 8/9, de Omnibus '85, staat op bladz. 56-57 het programma
'NEWMODE' .
motoren aan.
in
De aanpassingen
Plaats RUN het
uitvoert:
en ik %}
30
Tevens
Dit programma past o.a. de staptijden van de stappen- wordt na een lees- of diskdrive al na 5 seconden uitgeschakeld. wijzigingen voor 'DISK-BASIC' en CP/M versie's 2,20 en CP/M 2.23 is hier echter niet bij omdat deze versie te dien tijde niet tot mijn beschikking stond.
zijn wel in daarom dacht ik "laat maar....".Daar echter het BIOS project iets is vertraagd, ontkom ik er niet aan er nu iets over te schrijven.
schrijfopdracht de Het programma voorziet On
de nieuwe C.U.C. BIOS
verwerkt en
vaaoyuata7 var
een (niet de originele!) CP/M 2.23 diskette in drive 1 en volgende BASIC programma, dat de
gewenste modificatie
È Ld 4 NT DEE ade id eer N Een Eee Son $ RS, e k î ef “ ik « Bosos el beso 3 1 ge L n 8 eee pe zaeje de 4 a EE Te 6 be, En 3 pe : : 1: ger ee} .t | f Es zei dee & 5, ed ú ka z KR
Wouten Alexander
Intelligentie is per defini-|vergaren om ze te bezitten en
cle gebonden aan Het schepseller (door er verstandig n onder BASIC draaien, kan ie- naa ma
id dere gebruiker die interesse
benee nn rr Eed d
beschrijving van het begrip|Wat dit boek aantoont, is dat IN Ne == wer a ng en ir intelligentie te geven, allejeen computer niet over een|iejs, BiA4 computer grondslag liggen. aspecten er van omsluitend. [eigen creatief vermogen be- Pr moer bestiet niet verwacht Hetgeen aan intelligentief{schikt. Dit houdt dan onmid- verten dak äe heb Testa inherent is, is bijv. het/{dellijk in dat er van echte
exclusieve bezit van een/|intelligentie geen sprake kan creatief (scheppend) vermogen|zijn. Wel kan een computer — Dit laatste nu is een gegeven|lijkt het — nieuwe dingen dat mensen zo zeer van dieren|leren, over een grotere fei- doet onderscheiden dat er als|tenkennis de beschikking krij het ware een onoverkomelijke|gen en daar (uiteraard onbe-
kloof tussen deze beide aan-|wust) vernuftig conclusies
wezig is.
Intelligentie impliceert te-|intelligentie" heeft er toe
vens een op logica gebouwd|[geleid dit "leervermogen" van A tionele gedeelten van het conclusief en deductief ver- de computer als kunstmatige ‚_vohnt Krutch boek tegemoet komen, die het mogen, waardoor u en ik inlintelligentie (K.I.) aan te Kates Sotward- teak beslist geschikt maken . voor staat zijn te "leren!" In/duiden. Onze Angelsaksische de geinteresseerde beginner
afwijking van de dierenwereld {buren spreken in dit gevaljredelijk intelligente en ge- een — soms zeer geraffi-|van artificial intelligencefvorderde BASIC programmeur
die
moeilijk te vatten
uit trekken. Deze 'schijn-
van dit boekwerk iemand staat is expert-systemen kunnen doorgronden. boeken in deze richting meestel gortdroog en de stof
C.U.C. info
in te Echter, zijn
voor de
nieuweling op dit terrein,
Daarom zijn het de redelijk vlotte stijl waarin ons ruime commentaar en de redac-
het
op het gebied van een nieuwe wetenschap van de toekomst
neerd — overerfbaar geprogram|(A.I.). een duidelijke demonstratiefkunstmatige intelligentie. meerde kennis en wijsheid met |De auteur heeft een aardig|{vormen van en een goed in- zich meedraagt (nestbouw, [aantal listings over een di-[{zicht verschaffen in de A.I.|lKUNSTMATIGE INTELLIGENTIE
vogeltrekinstinct), moeten [versiteit aan onderwerpen|problematiek en haar aanpak.|op uw computer — John Krutch van jongs af kennis|bijeen vergaard die voor de|Daar de meeste homecomputers|Kluwer — Deventer.
mensen
De volgende software kan vanaf dit moment ook via de Lezers Service worden betrokken (zie CLUB REPORTAGE)*:
bestelnr. artikel prijs
DD 1000 Turbo Pascal Ë „—— 1001 Pilot interpreter 198, —— 1002 Edit Editor 198, —— 1003 COBOL compiler 198 „— 1004 FORTRAN compiler 198 ,—— 1005 C compiler 239,
SOLFT TALK (comm.progr.) 249,-—— (Ned.-.328) X'PRESS TALK (áid.) 249,-—— (Ned.-.738)
349, (Ned.-beperkt in voorraad) (opgeven 5 1/4!" of 3 1/2" en serienr. computer)
Wordstar/Mailmerge
verwacht: MSX BASIC compiler
(*) clubleden 10% korting bestel-voorwaarden als voor Lezers Service artikelen, echter verzendkosten f 7,50.
31
P.
(aanpassing:
5. Tannemaat
32
15 11 1d 1550 14 1 16E 1657 155
199 z ‘Introductie
11e 111 1125 1156 1145 1158
5 116%
1178
‚ 1188
1194 1750 121% 122 1750 14 1755 1-6 1770 128 179
15e « ‘Spelers opvragen
151
TEE
155 1548 155 156
is 157
1.585 159 14050 141 1485 1455 144 145 1465 147 148
149
el
Ki
pn
Re
154 :
155 154 57
. 158%
159 1 Ag l&1% 16E
1658 5 1644
165
14646
5 1678
148
5 1469
170 1718 Ze
1/50 «
Hmitialiestte
CLEAR 28: ON STOF GOSUB 2468: STOF ON COLOR 15,1,1s SCREEN @,0: WIDTH 39: KEY OFF DEFINT A-Z: T=RND{(- TIME): MSX= PEEK (#5) zE IF MSX THEN OPEN "“grp:" AS 1
PLAY "o4 vi5 L8'
‘Twee functies voor vergelijking met J ar N
DEF FN J (Af)=(AE=" IJ") OR CAF=" ij") DEF FN N (AS)=CAE="N") OR (A$=!"n")
PRINT „Fandoerspel smet sdobbelstenens (Variant) PRINT meenen "a PRINT PRINT „Hetewordtegespeeld. daoreminstenseetwee" PRINT “spelers, smetedriesdobbelstenen, "
PRINT Deseersters speler, sdoorsheteslotsrsaange- PRINT "wezen, ewerptedesdobbelstenen, "
PRINT “Hijesestoptswanneereshijegeenesvansdeevol-
FEINT “gendeescombinatiessmeersbehaalt: ":FRINT
ER TINT ‘eensbooononooooooosooozoaPdenunten"
PRINT “eenspairevansbeesoosezso4ddenunten
PRINT „eensbrelansvansbessssssdddepunten.
PRINT “eensbrelansvyvansteessozolis@gepunten"
PRINT „anderesbrelansssessssselgdepunten”
PRINT Lsa 5e of ei, A, 4,enz...=esldepunten"
PRINT “maars4,S,óraososoooova=oodgdenunten" PRINT:PRINT “Deespelersmagsderdobbelstenenstweemaal PRINT “werpen,Deespelersdieshetseerst si 06"
PRINT “puntensbehaalteheeftesgewonnen," :FRINT FRINT "“osvnoooGbelezenteDrukes‘mnetoetse!";: AS=INFUTE (1)
als |
blt PRENT „Hoeveel sspelerssdoenser mees (1- mrd Ni K=VAL CINFUTE(1))t IF K£l OR E29 GOTO 1555 PRINT Ez PRINT
FOR I=i TO E
PRINT USING "#esspelersheetste!s Is
LEENE INPUT SP&(Ije EP LEN(SF& (1) ) s & GOTO 1546
IF LEN(SF$(I)) £ © THEN SP$(ID=SP$(I}J+"a"; GOTO 1588
NEXT: IF E=t THEN E=kE+l: CC=1l: GOTO 1449
PRINT: PRINT “Magedescomputerzsookemeedoente{(j/n)e!; AS=INFUT$ (1)
IF FNJ (A$) THEN E=E+l: CC=l: GOTO 146
IF FNN (A$) THEN CC= ELSE 1418
Netdertaerd opbouwen / sprites inlezen
BLRKEEN 1-MSX, 11 CLS: RESTORE FOR I=i TO & SE == nn FOR T=ë TO 7 READ Dé$: SE=SE+CHRE (VAL ("HY +DE) ) NEXT T SPRITES (I)=5% NEXT I
DATA FE, FE, FE, EE, FE, FE, FE, Öö :'een DATA FE, EE, FE, FE, FE, FA, FE, Ö@ :’twee DATA FE, EE, FE, EE‚ FE, FA, FE, Öö :’drie DATA FE, EA, FE, FE, FE, Bô, FE, #8 :’vier DATA FE, EA, FE, EE‚ FE, BA, FE, B 1’vijf DATA FE, AA, FE, FE, FE, AA, FE, 00 :’zes ‘LINE (20, AU)-(9E, 75), 15, B LINE (156, 18)-(156,190), 15 FOR I=l TÔ Kt HO=ibö: VÉ=IK1G IF CC=1 AND I=K THEN PR$="COMFUTER 250": GOSUR 2720 nen ELSE PR$= SP$(I) +"o@": GOSUB 2720
HO= 55: VE=BS: PR$="1": GOSUB 2726
HO= 55: PR$="2"r GOSUB 2724
HO= #5: PR$=" 5": GOSUBR 2729
HO=ilë: VE=S5: COLOR 1%: PR$="WORPF": GOSUB 2720 HO= 8: VE=IG;: PR$="AANSDEeBEURT": GOSUB 2770 HO=lë/: VE=/G: PR$="RONDE"t GOSUE 2720: Oel
655
da
265 685 BEE
G12 21e 342
ri AK Hf
Fr
174 1758 174 177 175 17
5 180 1819
18E 185 184
5 1854
186 187 188 187 17 191 172 192 194 195
. iF4D
197
. 1-8
199
2 2d SE 2E
A 2d
RE
Ee
: 2080
„ded
eig
2118
2128
2150
214
215
} 216
250 2E zr 2530
> 254
en Ee (ok Pe, tm! el {
256
257
250 25 24 2418 Pd
24 :
244 245 2440 247 248 2490
‘Begin spel
LINE (B, 18)-{74,17), COLOR 16:
HO=8: VE=l: Cz: CO=:
IF GEE
VE=1ö:
IF Q221 GOTO 1849
ENE (116,09) {129,91},
HO=1
15:
1,
IF SC(C r=1g GOTO 2555: delti
LINE (116,56)-(123,56), HO =
N(D= RND(1) FUT SPRITE 1+6, NEXT 1, FOR I=i TO &: A{l)=ör NEXT FOR I=1 TO 2:
152
Wi
1,
1,
BF: Fz GOTO 1799 FR$="DE sCOMPLUITER"s GOT 1844 Hz: FRE=SFE (GO): : ‚1, BF VE=SO: ReRtis FRE=STRE(R)t GOSUB 27E ‘Einde
BF
GOSUE
IN ssl &
GOSUE
oe er A) ELL
VE=E: PRÉ=STRE(J): GOSUR 27 2H FOR W=i TO 2 FOR I=i TO 2
X &
+1 (IKZE+ID, SO),
IF J=e OR CO=t GOTO 2000 BEEF: HO=EE: VE=ll: FE$="Nogseensworpe?"
GOSUB 2726: LINE (112,118)-(124,116), 1, BF
T=END (1):
IF CO=1 AND JZ THEN C&="IKeSPFEELeNOGe!":; GOTO 2484
PLAY
FNJ (AS) NOT FNN (AS) Alb)=5 GOTO 2168 ACH=5 GOTO 22E NID =N(E) AC&) == ACI) =1 ACH) =l ACH =l A{A)=l AC&)=l
AS=INEEY$
THEN HO=11g:
GOTO
GOTD 223 AND ACH) =1 AND ACHj=l AND AC) =i AND ACH) =l GOTO 2528
1978
AND NC) =N CE)
ACN(IJJ=ZACN(IJ) + 1:
VE=I 1:
GOTO
AND ACH) =i AND AC4)=l AND A(5)=l AND A(&)=l
“MSddó Sl O2 EDC 04" C$= "GEENeCOMBINATIE": Jazës =d MOD Er G=ti:
‘brelan van &
“mi sl cde" SCH =S (HD) +2 C$="BRELANeVANoge! "1
PLAY
‘brelan van PLAY
CE=" ANDERE sBRELANe ! "3 ‘pair van & PLAY
C&="aPAIRsVANeGe!";
Ln ad
“md ss cde'" SC(H=SCHH) +155 C$="BRELANsVANaSo!!': ‘brelan FLAY “m5ös si gfd" SCD) =SC(H) +1 BH
“med se bad" SC (GO) =S (C) +45
‘een & FLAY “meddd si cfgq" SC (HD =SC (ED) +2 C$="oaEENodet": GOTO 2450 ‘4,58 FLAY" meg s8 fab” SCH =S) +4
C$="aEENaSIJITEe!";
‘1d enz PLAY “mad sS bed" SC (HH) =S) +EH C&="sEENeSUITEe!"
‘Print scores
LINE
(217
A18) - (E56,
F=i
GOTO 248
GOTO
GOTO
245
245
GOTD HAS
GOTD E45
GOTO 2459
CIKIE+E) ,
1418, NCI
NEXT
PR$=" Ja":
2245
GOTO GOTD GOTO GOTO
1, BF
HO =E14: VE=OKI8: PR$=STRE(SC(O) ) COLOR 15:
LINE(22, 116) (124, 117), 1, BF HO=22: VE=llët COLOR 7: PR$=Ct: GOSUE
GOSUB 2720:
Jz
PN dE dd
gj
Ë
)
g
GOSUBR 272:
:‘brelan & s ‘brelan
: ‘brelan
cad : cd : z4dd 2560 :
Cr CM Ea 14
GOTOD 1849
33
z 2500
FOR I=1i TO 4: NEXT 1 25s si LINE (22, 110) 124117), 1, BP 252 D/s 255 IF F=l GOTO 1750 ELSE 1858 zoë 250 “Einde 861 2565 COLOR 47 HO=B: VE=lEG 446 25/0 IF Gi=K AND CC=1 THEN FR$&="DEsCOMFUTERS" ELSE FR&=SFE (0) 58e 2584 PR$=PREÉ+" alSeDEeWINNAAR": GOSUB 27 2E rd ee 2590 PRE="MET" + STRECSC(H)) + PaPlNTEN, 667 260 HO=Z6: VE=ISG: GOSUB 2729 /| 5/8 261% HO=i8: VE=ISG: FRE="NOGeEENeSPEL es (J/N) FE": GOSUB Z7ED 1/ be ZEEA PLAY “mod sid 18 ch dek f gt a bi" DIe 245 AS=INFUT$(1) 9/5 264 IF FNJ(A$) GOTO 1468 716 265% IF NOT FNN(A$) GOTD 245 266 : zé ‘Stop rautine 25 2485 COLOR 15,4,5: SCREEN ö: CLS: STOP OFF 818 2694 END 2d : 2718 ’PRINT op grafisch scherm GED 272 IF NOT MSX THEN LOCATE HO, VE: PRINT FR$&: RETURN 275 DIE 274 ‘FOR Ozi TO LEN (PR$) 52 2700 DRAW “bm = HO:, = VES" 447 2760 PRINT #1, MID$ (PR$&,‚, UU, 1) DEE 2774 HO = HO + & ble 2785 NEXT TES 2790 RETURN 28 : 2815 e
798
Te koop:
software,
breiding. In
Dise ghb is een open markt voor partikulieren om enn aan de man te brengen of er naar te kunnen vragen.
SV.328 II + Sv.904 datarec., hjoystick, SV BASIC hendleiding.
ied TeV elf. aanschaf zakelijke PC te koop:
Vraagprijs: f 4/5,=. Tel.0/0-93531/ 57.328, SV.003 datarèc., 2 dees. Expander 605 met 2 drives, monitor + 80
Te koop: SV.328 II, 903 rec., 801 centr.| kol. kaart + 64k kaart + prof. software. int., 601 expander, joystick, 606 MSX uit-| Tegen elk aannemelijk bod. Tel. 016144-2879
een koop f BOÒ= « Na 6 uur Tel 030-760946 — J., de Lange.
ND en
Voor f 10,- plus uw advertentie succes,
_SINTAKS ERROR
Dit is de rubriek waarin de redactie openlijk bekend maakt wat er
fout ging (en hoe
‘lt wel moet) of beter kan.
10 '& Megahertz ROM aanpassing voor de SV. 558 181 : 12 ‘“FOEE en RIJN machinetaalprogramma dat het S2k ROM in de ongebruikte 1E50 ‘RAM kopieert (en dat RAM inschakelt).
87 144 FOR A=&HFA4EËS TO &HFA4F7: READ Af: FOEE A, VAL ("EH +AE) 7 NEXT
Goe 195% DEFUSR=&#HF4EG: A=USR (#5) 155 :
8465 187% DATA F5, 5E, BF, D5, 88, Zl, 46, 7D, SE, DF, DD, BC, 46
615 1088 DATA SE, DD, DZ, SC, 7#, 7C, BES, ZB, 28, F1, C9 19 :
857-118 POEE ZHBSP, 54: FOEE &HBAG, 77: ‘Verander de ‘OE’ prompt in ‘&M’ 111ë : I12ö ‘Zorg dat de SCREEN 1 opdracht goed werkt...
785 115% FOR A=&H5&1C TO &HS6250: READ A$: POEE A, VAL ("RH +AE): NEXT
zit 1148 DATA 7E, FD, 25. Di, 8%, #C, FE, 1E, 2, F7 115 : 116% ‘Zorg dat de SCREEN £ opdracht goed werkt,...
44%} 1178 FOR A=z&H56A7 TO #HI4BA: READ Af: FOKE A, VAL (YEH"+AE) 7 NEXT
887 1188 DATA @@, #6, 8%, 78, E56, IF, 85, Di, 8, #4, 28, F7, ZD
34 758 1198 DATA C6, 2ö, &F, FE, C@#, 24, ED
Basicode-2 en Basicode-3 zullen ieder een eigen leven gaan "leiden/lijden". Dit valt te concluderen uit de bekendma- king van NOS Hobbyscoop, in hun uitzen- dingen van woensdag 16 en donderdag 17 juli j.l., dat zij Basicode-3 niet kun- nen ondersteunen.
We verwachten dat Hobbyscoop (voorlopig) geen nieuws over Basicode-3 zal brengen. De nodige informatie inzake de nieuwe Basicode standaard zal derhalve via de TROS en — uiteraard — van ons komen.
Inmiddels hebben de media het nodige geschreven over de — ongelukkige — breuk tussen de NOS en Stichting Basicode. We willen hier wel, zij het ook weer niet te diep, op ingaan. We kunnen ons beslist voorstellen dat de zaak hier en daar nogal gevoelig en problematisch ligt.
Hoe ontstond dit nu?
Onderhandelingen aangaande Basicode-3 waren tussen beide partijen reeds in oktober 1985, om diverse redenen, vast- gelopen. Ten einde de nieuwe vertaalpro- gramma's toch te kunnen uitbrengen, is er precies voor de zomer, via Uitgeverij
Kluwer, een Basicode-3 pakket uitge- bracht. Dit omvatte een boek en een cassette met zo'n 10 vertaal—- en 3 demo
programma's.
Basicode-3 aangezien van de
Hobbyscoop meent nu geen software te kunnen uitzenden, de Stichting de nieuwe versie vertaalprogramma's commercieel is gaan exploiteren. Men verwacht, op grond van de reclameregels zoals opgesteld ‚door het Ministerie van WVC, door deze aanpak daarom problemen.
FEOPALN PU
indien delen
Corner, in twee
We zullen onze Basicode van toepassing, helaas moeten splitsen.
Je zit dan als Basicode-journalist (wat een vakterm) nu wel ineens tussen twee “vuren!". We hebben als Spectravideo/MSX C.U.C. zowel met Hans G. Jansen (eindre- dakteur van Hobbyscoop) als de Stichting Basicode uitstekende kontakten en wij willen dat graag zo houden. Als onafhan- kelijke computerclub behoeven wij geluk- kig geen partij te kiezen; wel zullen we beide groeperingen — en waar noodzake-
lijk zelfs kritisch — volgen. BASTCODE-2 BEST OF BASICODE-2 NR.3
Op het nippertje voor de vakantie maakte Hobbyscoop deze nieuwe uitgave op cas- sette bekend. Terstond werd er een cas- sette besteld en we troffen daarop 26 e- ducatieve programma's aan. Diverse er van waren reeds uitgezonden, een deel bleek nieuw. In vervolg op het succes van "Best of Basicode-2 nr.2'" kunnen we concluderen dat ook deze cassette een waardevolle aanwinst is voor uw Basicode software-bibliotheek.
U kunt de cassette bestellen 12,20 (inel, verzendkosten) maken op:
Postgiro 1419 t.n.v. Alg. Secr. NOS te Hilversum, onder vermelding van ''Beste op Basicode-2 nr.3''.
door Ef. over te
B,
Met ingang van 5 oktober zal het compu- terblok van Hobbyscoop, dat nu op don- derdagmiddag wordt uitgezonden, ver- huizen naar zondagavond, van 22.40 tot 23.00 uur en ook via Radio 5 op 1008 KHz (middengolf). We zijn daar zeer verheugd over, want menigeen is om 1/.30 uur nog niet thuis en indien 's morgens een timer (tijdklok) is aangezet, dan kan de rest van het gezin de radio over-
dag niet gebruiken. radio
woensdag radio 1/2 FM stereo 19.02-19.30
zondag
radio 5
AM 1008 kHz oop basicoder 22.40-23.00
Hobbyscoop heeft het bestaan van Basico- de-3 moeten accepteren.
We voelen ons genoodzaakt even kort in te gaan op enkele onaangename aspecten die een grens hebben getrokken tussen het vertrouwde Basicode-2 en het nieuwe, meer sophisticated Basicode-3. Wij menen bijv. dat Hobbyscoop een recensie van Basicode-3 hier en daar een te negatief gekleurd karakter heeft meegegeven.
Hobbyscoop zegt o.m. dat de vertaalpro- gramma's alleen via de Boekhandel te verkrijgen zijn....
Red.: Iedere auteur is vrij om zijn eigen vertaalprogramma te verspreiden, eventueel via een computerclub. Dat doen wij dus ook en wel op cassette met bestelnummer C.10.
Hobbyscoop is van mening dat door de verkoop van het Basicode-3 pakket via de boekhandel er geen opvang zou zijn .…... Red.: Onze postbus is mede door corres- pondentie inzake Basicode-3 de laatste maanden flink gevuld.
U zult het met ons eens zijn dat cor-— respondentie betreffende de door onze club uitgegeven vertaalprogramma's, be- ter door onszelf behandeld kunnen wor- den.
Zoals Hobbyscoop de voor- en nadelen in die uitzendingen heeft weergegeven, vin- den wij verre van reeel en objectief. Bovendien verzuimde(?) men te vermelden dat er op dat moment reeds Basicode-3 programmatuur (via de TROS) op zaterdag- avond werd uitgezonden. Hobbyscoop was op de persconferentie van 2/ juni verte- genwoordigd; men was volledig op de
hoogte.
Uiteraard zou men Basicode-3 kunnen toeschrijven: vertaalprogramma's zijn inderdaad langer geworden: het bevat meer subroutines en het programmaren wordt daardoor (voor nieuwelingen) moei- lijker. Daartegenover staan wel grotere, mooier en interessantere mogelijkheden van Basicode-3,
Zoals het er momenteel voorstaat, zouden we kunnen stellen dat de Stichting Basicode haar Basicode-3 op een wat te onstuimige wijze aan het publiek heeft aangeboden. Enkele maanden geduld zou vermoedelijk enige fouten minder hebben opgeleverd, meer gereedgekomen vertaal- programma's, en een verlenging van de tijd om te overleggen hebben opgeleverd.
Het spijt ons dan ook zeer dat er een breuk is gekomen tussen de Stichting
Basicode en de NOS Hobbyscoop; wij zijn van mening dat dit niet goed is voor computerend Nederland (en buitenland). We zijn en blijven het Hobbyscoop-team zeer dankbaar voor het vele uitstekende werk wat zij voor het propageren van Basicode-2 hebben gedaan en en er intus- sen voor blijven verrichten. Tegelijker- tijd, echter, zijn en blijven wij ook de Stichting Basicode erkentelijk voor de vele jaren werk aan Basicode en het nobele streven een standaard ‘uit te diepen!" of, zoals de PTT dit zou formu- leren "het moet voldoen aan de eisen des tijds”.
Nogmaals willen wij bij deze duidelijk stellen geen partij te kiezen; zowel Hobbyscoop als de Stichting Basicode (nu nog alleen via de TROS) wensen we met het fenomeen '"Basicode! heel veel suc- ces, We zullen beide projekten onvermin- derd met veel belangstelling blijven volgen.
BAS ICODE-3
Na de persconferentie en de openings avond met Basicode-3 programma's via de TROS op zaterdag 12 juli j.l., is de belangstelling hiervoor — ondanks de vakantieperiode — in een stroomversnel-— ling gekomen.
Aangezien Basicode-3 nieuw is en vrij onverwacht — in de vakantieperiode — is gestart, zullen we er wat extra aandacht aan schenken. DD
Een deel van de uitzendingen via de TROS en NOS heb ik tijdens mijn vakantie op de familiecamping "De Vergarde!" te Eri- chem (bij Tiel) opgenomen met een ra- dio/cassetterecorder. Normaal gesproken kan ik thuis na een uitzending de pro-
grammatuur direkt inladen en RUNnen. Het is dan wel vreemd een paar weken te moeten bufferen. Daar tegenover staat, dat ik nu een cassetteband met zo'n 10 Basicode programma's naar huis nam en avondvullend alles rustig kon bekijken.
Tijdens de eerste proefuitzending op 12 juli — in een serie van 5 — sprak Klaas Robers (voorzitter van de Stichting Basicode en geestelijk vader hiervan) in het kort over "wat is Basicode!' en "wat kan men er mee".
In de opvolgende uitzendingen Jochem Hermann over de muziekale moge lijkheid in Basicode-3 en Jack Haubrich besprak de subroutines.
Tijdens alle uitzendingen werd er een Computer Bulletin over Basicode-3 uitge zonden en wel in Basicode-2 formaat, zodat men dit met het bestaande vertaal programma kon inladen en lezen. In de uitgezonden Computer Bulletins was ech- ter nog geen routine opgenomen om de tekst op de printer te zetten; dat zal later wel gebeuren.
sprak
Onderstaand een opgave van de uitgezon- den programma's:
12 Jul : biorithme — figuren 1 Huld : tunes 26 juli : boom van pyth. — morse
2 augustus: pi — spirograaf 9 augustus: sneeuwvlok — lenzen (beeldconstructie)
Het ligt in de bedoeling om Basicode-3
programmatuur op een verzamelcassette uit te brengen. Op deze cassette zullen ook enkele van de reeds uitgezonden
programma's staan. Men streeft naar een zeer lage prijs, ca. f. /,50 incl. ver- zendkosten.
Aan de reakties en correspondentie was duidelijk te merken dat er een geheel nieuw publiek werd bereikt. Dat doet ons heel veel genoegen, want niets is leuker dan geinteresseerden verder te kunnen helpen.
AANPASSING SUBROUTINE (versie 3.13 en 3.14) Ondanks het feit dat we vele maanden — gebruik makend van o.a. een gemene 'sub— routinetester! van de Stichting Basicode
— het Basicode-3 vertaalprogramma hebben uitgetest, attendeerde de heer Gritter uit Hardenberg ons er op dat het gebruik van de subroutine, die de STOP-toets uit-/aan schakelt (regel 280), niet goed functioneerde, Inderdaad staat er in die regel een klein foutje.
In een deel van die regel staat nl.:
Yif fr then STOP OFF enz.", dat moet zijn "if fr then STOP STOP".
Indien men deze routine wil gebruiken, dan zal men bij de bovengenoemde versie na het inladen deze subroutine even handmatig moeten aanpassen.
In de nieuwe versies zal dit gewijzigd ZL,
PROBLEMEN OP MSX-2 COMPUTERS
We vernamen dat enkele bezitters van een SONY MSX-2 computer problemen hebben met het Basicode-3 vertaalprogramma. Het vertaalprogramma is echter ook op een SONY getest en vertoonde toen geen problemen. In een van de brieven lazen we dat het niet mogelijk was het in te laden in een HB-500P.
Inmiddels zijn er door SONY verschil- lende MSX-2 computers op de markt ge- bracht. Op de Firato hoorden we, dat de HB-500P t.o.v. de andere technisch an- ders van opbouw is. Ter plaatse hebben we het getest op de nieuwe MSX-2 compu- ter van SONY, de HB-FOP; geen proble- men; de HB-500P is inmiddels alweer een ouder type en deze stond daar niet opge- steld. Mogelijk is dat het Basicode-3
vertaalprogramma ook op de HB-/00P niet werkt.
We hebben de technische documentatie, over bijv. het bank-switchen in deze computer bij de importeur Brandsteder aangevraagd, maar helaas vernamen wij, dat dit (nog) niet in hun bezit was, binnenkort wel verwacht. Men beloofde
ons de doc na ontvangst z.s.m. toe te
sturen, zodat we dan e.e.a. kunnen on- derzoeken en het vertaalprogramma aan- passen.
De Sony HB-500P bezitters dienen dus helaas nog even geduld te hebben.
AANPASSING GELUID
Met onderstaande aanpassing kan men het tremelo effekt (hoorbaar als dubbele toon) negeren; dat klinkt bijv. hinder- lijk bij het programma MORSE, dat op zaterdagavond 26 juli werd uitgezonden. De DATA in de subregels dient men na het inladen te veranderen, t.w.: DD
31
voor SV.328 in regel 13,
voor MSX in regel 14.
In deze regels staat o.a.:
Va aned 6E 3 FE
Men dient 04 te veranderen in 02 en vervolgens klinkt het .….....…. ““mono''
Het vertaalprogramma van Basicode-3 is door het gebruik van meer subroutines langer dan het vertaalprogramma van Basicode-2. Een te lange Beeldkrart kan in dat geval met het oude vertaalpro- gramma worden ingelezen. Opstarten zon- der disk BASIC geeft eveneens extra ruimte, maar men moet dan wel het ver- taalprogramma vanaf cassette inladen.
De cassette-inleesroutine's van de Basi- code-2 en Basicode-3 luxe vertaalpro- gramma's zijn totaal verschillend. We weten dat de inleesroutine van Basicode- 3 minder kritisch is waardoor ook slech- te signalen op de middengolf nog prima zijn in te lezen. We adviseren u wel de WESC' pas in te drukken als de "header" (begintoon) van het Basicode-programma juist hoorbaar is. De inleesroutine meet nl. het signaal en kan bij het waarnemen van bijv. ruis of spraak reeds gaan rekenen.
Ook is het bij mij eens voorgekomen dat een radio-opname met het Basicode-3 vertaalprogramma niet goed was in te lezen, terwijl het Basicode-2 probleem- loos lukte. Gewoon eens uitproberen.
NIEUWE UITZENDING BASICODE-3 SOFTWARE Alvorens de TROS Basicode-3 software regelmatig zal gaan uitzenden, wilde men eerst wel eens vaststellen of de proef uitzendingen zouden aanslaan bij het publiek. Er heeft inmiddels een evalua- tie plaats gevonden tussen het bestuur van de Stichting Basicode en Jule Geleik (producer bij TROS-radio). Hierbij bleek dat de reakties die de TROS van de luis- teraars ontving enorm positief waren. Zelden kwamen er bij de TROS zoveel reakties binnen op een radioprogramma. De TROS heeft derhalve het voornemen om wekelijks een uitzending aan Basicode-3 te wijden.
Op het moment dat we dit artikel moeten afsluiten (eind september), vernamen wij dat er nog onderhandeling werden gevoerd tussen de Stichting Basicode en de TROS. Men denkt begin oktober bekend te kunnen maken wanneer en hoelaat de uitzendingen
Hopelijk kunnen we dat zendschema elders in dit INFO nog plaatsen, maar anders zal de Tros de bijzonderheden o.a. be- kend maken op de woensdagAVOND via Tele- tekst pagina 353. Wij kunnen het u dan melden op een van de clubdagen.
We hopen natuurlijk dat de Tros geen problemen zal krijgen met het Ministerie van WVC: je weet dat toch maar nooit in Nederland.
AANKOOP BASICODE-3 VERTAALPROGRAMMA
Hebt u nog geen Basicode vertaalpro- gramma? Basicode-3 is "upwards compati- ble!, dus met het Basicode-3 vertaalpro- gramma kunt u OOK Basicode-2 programma's inlezen.
Het Basicode-3 vertaalprogramma staat op
cassette C.10 en is te bestellen via onze LEZERS SERVICE (incl. een uit- gebreide handleiding). Het kost f 19,50 (excl. verzendkosten). De losse handleiding (Dexx) Kost £ Jodel. verzendkosten.
U kunt ook een pakket kopen in de boek-
handel. Dit bevat een boek, waarin alle details staan omtrent Basicode-3 en zijn geschiedenis, benevens een cassetteband met o.a. de vertaalprogramma's voor de SV.328 en MSX 1 en 2 computers. Het is samengesteld door de Stichting Basicode en wordt uitgebracht via uitgeverij Kluwer. Kost in de winkel f 27,50.
SLOT
Hebt u een — liefst klein — programma in Basicode-2 of Basicode-3 geschreven? Laat het ons weten; ook al is het nog zo simpel. Wellicht kunnen we het (na een mogelijke aanpassing onzerzijds) publi ceren.
Indien u een uitgezonden Basicode gramma aanzienlijk hebt aangepast of verbeterd, vernemen we ook dit graag. Als het interessant is, dan kunnen we het publiceren, zodat we iemand anders er ook een plezier mee kunnen doen.
pro-
Reakties op of bijdragen voor "Basicode Corner!" kunt u richten aan:
Spectravideo/MSX C.U.C. afd. Basicode Corner Postbus 202 2300 AE LEIDEN.
Tot de volgende keer.
van
bijv. een algemeen (!) en clubdagen, inbreng
artikelen, programma's, enz., want al dit werk is vrije
organisatoren (Limburg) voor
ideeen,
tijds hobby arbeid.
Ziet u dat we terecht versterking nodig hebben; plaatselijke
div. software,
Via de Lezers Service kunt u bestellen: E
De "Grote beginners Handleiding'. Deze handleiding is een cursus SV super extended BASIC speciaal geschreven voor de SV.328/.318 en onmisbaar naast de meegeleverde gebruiksaanwijzing. 3e Druk.
Het luxe Basicode vertaalprogramma C.0l en het exclusieve Basicode 3 voor „328 en MSX computers, C.10, is ongeevenaard. Het stelt u in staat computerprogramma's uitgezonden via de radio (FM/AM) op uw computer in te lezen of voor uitzending geschikt te maken, satellietontvangst te beoe- fenen, eenvoudige tekstverwerking te realiseren, enz..
Cassettes ESVIER, MEMORY en ESVAY bevatten ieder 4 door clubleden ge- schreven spellen voor .328 en MSX. Een must voor iedereen, educatief en onderhoudend, waarbij ESVAY voor .328 zeer professioneel van opbouw is.
De nieuwe cassettes C.06 (TYPEN), C.08 en C.09 (SPYÁY9) bevatten ook weer ieder vier spellen of utilities voor de SV.328 en MSX computers. C.09 is alleen voor SV.328 bezitters.
Cassette C.03, de C.U.C. assembler/disassembler, is bestemd voor hen die met machinetaal willen beginnen of een billijke ass/disas zoeken voor hun „328 of MSX computer. Een voor beginner of freak onmisbaar fijn stukje gereedschap met gebruiksaanwijzing. Zie "ASSEMBLER ervaringen!" elders.
Printje P.01. Zie het artikel ombouw 605a ==> 605B in INFO 11. Printje P.02 en P.03 zie de artikelen in INFO 14/15 en deze uitgave.
Het MSX emulatie programma (C.05) maakt van uw SV.328 een volwaardige MSX computer voor BASIC en machinetaal(spelletjes). Zie INFO 14/15. Dus vanaf nu (voor 'n prikkie) geen klachten meer.
Floppy F.O1l. Onder CP/M een prima adressenbestand in Pascal, een utility om uw schijven te nummeren en een inhoudsbibliotheek op te bouwen, bene- vens div. utilities als CP/MCAS, newdisk, copyfile en nog meer. CP/M en BASIC op ‘een! schijf; zie hoe 't kan!
Voor degenen die met Viditel willen stoeien is via de Lezers Service daar nu de hardware en software (SV.328) voor te bestellen. U dient op te geven of u het op cassette of disk wilt ontvangen (T.Ol). Zie artikel elders in deze uitgave.
Hetgeen ook besteld kan worden, is — misschien voor de spitters onder de leden — de sourcelisting, assembler dus — van het luxe Basicode 2 vertaal programma. Opgeven .328 of MSX.
Het nieuwe BIOS project voor de SV.328 nadert zijn voltooiing. U kunt het reeds bestellen, maar nog even geduld graag. Het is geschikt voor dubbel zijdig 80 of dubbelzijdig 40; dit dient u te vermelden i.v.m. het prijsverschil (80=f 129,= & 4O=f 99,=). Zie verder dit INFO en 14/15.
Komt er nog meer in de Lezers Service ? Ja ! een
Vermoedelijk in INFO 17 zullen wij kunnen vrijgeven: j "CE
F,02: onze tweede diskette. Utility programma's voor drive “1/32 bezitters;
Enige cassettes;
De vrijgekomen software van de programmeerprijsvraag;
Plus wat wij zelf nog niet weten; en de volgende INFO's.
0 Mins „ie me s En 8
oktober ‘Computer Centrum Oosterhout
Markt 16
oktober gebouw De Hommel | - de Millystraat 29 (prov. rg )
Amsterdam
november RAL | gr. wij staan deze beursdag hier
8 november Motel Sassenheim — Deverzaal — Sassenheim | aan de snelweg, afrit Warmond 02522-19019
november Jaarbeurs | - Utrecht É: u treft ons twee beursdagen hier aan
(GEEF ONS A.U.B. TIJDIG UW GEPLANDE COMPUTERDAGEN OP!)
U kunt terecht vanaf 11,00 uur tot ca. 15.00 uur. Neem al uw software en/of
listings mee om te ruilen, te kopieren of ter plaatsing aan te bieden. Wij
verzoeken u er begrip voor op te brengen dat het niet kan worden toegestaan die’ software uit de reguliere handel te kopieren!!!! Toegang gratis. Ì
Iedere nieuwe aanmelding wordt via het in de computer invoeren van coordinaten op de kaart van Nederland geplot.
Op deze wijze verkrijgen wij, onze club- genoten en zakelijk belanghebbenden, een zo duidelijk mogelijk inzicht in de meest gewenste locatie voor een clubdag. Iedereen die iets wil organiseren kan \ hierover met ons contact opnemen.
NEDERLAND
Nu heb ik mijn computer ingeruild. Bij Byte, en voor
Een computer koop je BYTF niet zomaar. Daar stel je
hoge eisen aan. een goede prijs. Maar hij mag k | Ii PUIF R- Dus kon ik gelijk niet teveel kosten. ook nog een
En je moet kunnen reke- nen op prima service, ook als je problemen hebt.
printer aanschaffen. SH | p Je begrijpt, dat mijn software en modem ook
van Byte komen.
Nou, dan kom je al vlot bij Byte in Zwolle terecht. Maar ga zelf 's kijken.
Daar hebben ze de En doe ze de groeten
wereld aan score. WI SM AR KT van mij. Pis,
Atari, Commodore,
MSX, Schneider,
Sinclair, noem maar op. mocht je te ver weg wonen, En boeken, interfaces, software, ze hebben ook postorder - kabels en printers. Plus een service. Het wordt dan zelfs
eigen reparatiewerkplaats. bij je thuisbezorgd.
Mijn eerste computer / Wo LLF En kocht ik niet bij Byte, (Zo kom je bij Byte) te \\ AS
en dat heb ik geweten. Bleek ‘ie daar een stuk goedkoper.
En Byte had dus wel de kabels, tijdschriften, linten en zo die ik zocht.
429
VOOR COMPUTERS, SOFTWARE, RANDAPPARATEN, SERVICE EN SCHERPE PRIJZEN.
A ATARI Lo4 SSS PHILIPS €
SPECTRAVIDEO C.U.C. — BASIC INFORMATIE — KAART 13
Voor ieder bestand dat BASIC gebruikt, legt het een ‘file buffer! aan. Het commando MAXFILES bepaalt het aantal file buffers, en daarmee het aantal bestanden, dat tegelijk geopend kan zijn. Er is altijd l file buffer meer dan met MAXFILES wordt aangegeven, namelijk file buffer O0. Deze is gereserveerd voor de LOAD en SAVE instructies.
Het adres van de le file buffer (buffer 0) is te vinden in de geheugenplaatsen F/7A2h en F7A3h voor de SV.328 en FC4Ah en FC4Bh voor MSX.
Een beginadres van een file buffer kan ook met de VARPTR functie opgevraagd worden. Zo geeft VARPTR (#0) het adres van de voor BASIC gereserveerde buffer, en VARPTR (#1) het adres van buffer 1.
ledere file buffer is 265 bytes lang en bevat de volgende informatie:
Byte Bevat
offset Ge geen open bestand
geopend voor INPUT
geopend voor OUTPUT
geopend als ‘random! bestand
geopend voor APPEND
OO EN =O
l: gebruikt door DISK BASIC 2: gebruikt door DISK BASIC 3: gebruikt door DISK BASIC (voor FPOS)
4: bevat het ‘device! nummer waarvoor dit bestand geopend is:
SV.328 MSX l: drive B l: drive B OO: drive ÀÁ O: drive À
oe _— _— mm nn nn nn nn nn a en —_ a _ —
ANVTIOH
NAOIAT AV OOEZ
COZ Snq3Ss0d
qnIg sies) 1eandwog
XSW/OAAIAVALIAdS
Ieagndwoo
“PET MANSTU 8urprewuey
8uruayeIpuey
_ SIVVId AAOILSOd LVVALS
‘"JjeewIsA0 BIJXS (GGZ Jd)
OS*qI FJ n uerpur ‘CI/yI ‘SAsIEET ep H00 ‘ae3grn epue8ToA Isiee op 38ueAJUO Nl
“puee3wo XT SOPToA (OSI FH) SE FJ pe oSeip(Ttq aM iprT STe (rw reagzou ‘Jsersnoygue usq XI
SPECTRAVIDEO C.U.C. — MACHINECODE INFORMATIE — KAART 6
In appendix E van de SV.328 handleiding wordt de geheugen organi satie besproken. Hier worden 4 banks (O..3) van ieder 64K RAM of ROM beschreven; iedere bank is onderverdeeld in 2 pagina's van ieder 32 K (pagina Ol en 02 in bank O tot en met pagina 31 en 32 in bank 3). In pagina Ol bevindt zich de 32 K ROM, in pagina 02 zit de 32 K RAM voor BASIC en in pagina 21 zit de andere 32 K RAM.
Wanneer we de volledige 256 K geheugen willen bereiken, zal de trukendoos open moeten, omdat de Z80 zelf maar l bank (64 K) aankan. Er zullen in dat geval subroutines moeten komen die in staat zijn een byte van of naar een bank te lezen of te schrij- ven, een subroutine in een bank aan te roepen, of naar een loca- tie in een bank te springen.
De truuk bij bankswitchen zit 'm nu hierin, dat de gewenste pagina binnen het geheugenbereik van de Z80 geschakeld wordt. Indien we derhalve bijvoorbeeld iets uit pagina 21 willen lezen, schakelen we die pagina in; echter, op dat moment is het ROM niet meer bereikbaar.
Dit impliceert dat de routine die iets in pagina 21 doet, zelf niet in pagina Ol, Il of 31 kan staan omdat dan onmiddellijk een crash ontstaat. Voor het benaderen van pagina 02, 12, 22 en 32 zijn reeds enkele ROM routines aanwezig, zodat alleen de routines voor de benadering van 11, 21 en 31 gemaakt behoeven te worden. Deze routines zullen we ergens in pagina 02 moeten plaatsen.
am nn nn nn nn nn mn nn nn vn nn nn nn nn nn ne nn mn mn mn
De BNKSEL routine verwacht een geheugenadres in register HL en een banknummer (0..3) in de accu. BNKSEL produceert de bank selecteer bytes (in registers B en C) voor de I/O poort van de geluidsgenerator (waar de bankselect lijnen op aangesloten zitten). BNKSEL wordt door de andere routines gebruikt
BNKSEL: 1d b,DFh ‚B = bank O0 selecteer data or a bank O0? ir z,RDPSGB ‚ja, maak selecteer byte
dec a bank 1? jr nz,BNK2 3 snee, kijk naar bank 2 of 3
ld b,DEh ‚pagina ll selecteer data bit 7‚h ‚wordt pagina ll gewenst? jr z,RDPSGB ‚ja, maak selecteer byte ld b,1Fh ‚pagina 12 selecteer data jr RDPSGB BNK2 3: 1d b, FDh ‚pagina 21 selecteer data dec a bank 2? jr z,SHFTPG ld b,‚,F7h snee, pagina 31 selecteer data
SHFTPG: bit 7‚h jr z,RESB5
pagina 21 of 31?
Gm ne en nn —_—_ en en a en nn oe an mm a nt dn _ GD ED nn ne OG
prijs van uw bestellingen omcirkelen
CG» LEZERS-SERVICE 16
Ol [luxe Basicode-2 vertaal programma (MSX/328) 12,50
.02 [Cass. met 4 spellen (MSX/328) 14,50 ‚03 [C.U.C. assembler/disass. + handleid. (MSX/328) 17,50
‚04 [Cass. met 4 nieuwe spellen (MSX/328) 14,50 „05 [MSX emulatie programma voor SV.328 19,50
B
E-
EER
5
E
Floppy voor 328 met div. programma's | 19,50 ‚07 [SV BASIC handleiding/cursus voor .328 37,50
los INFO (8/9), (10), (11), (12), (13) à
„13 |Los INFO (14/15), Software Omnibus 86/87 12,50 „10 |JustWrite jr. + Ned. handleiding 89,
5 DE
0 | ©, nt
es, Ps as
e,
Ot nd nd mnd N= val GJ ©, an) Ke, my es @) DD ['T e| | O FH. |. 09} MD ct mn H. | ct en Co Pen [®) | O {3 EN Me, A en, O0 . ®, @ | 'O M sy Ee: Nl 5 ct ZZA ot ab) a np ° OO | Ht Uil A ie, MO 0) ct go ct ° MD Nef 149) (D a N I= hof NN uil \Ò | | | |
T.0O1 \VIDITEL voor .328 (hardw. + softw.)
2 [Print compl. voor 6 MHz. project A
verzending na ontvangst van uw betaling + verzendkosten op onze bank- rekening 67.86.10.231 van de NMB te Leiden, t.n.v. C.U.C. (giro bank
60.000) of van een bijgaande betaalcheque. Verzendkosten £3,- bij een artikel, f6,- bij twee artikelen en £7,50 daarboven.
graag schriftelijk bestellen om puzzles te voorkomen!!
AFZ sla b snee, pagina 22 of 32 selecteer data 2 RESB5: res 5,b sCAPS LOCK bit moet nul zijn NAAM — sevmmmmes shoe ss CMER ea sd CER RDPSGB: di geen interrupt tijdens PSG access ld a,15 STRAAT eee oeeseeseeeeseseeseseeeseeeeeeeeesee NI out (88h) ‚a selecteer register 15 (I/O poort B) POSTCODE wears ande in a,(90h) ;lees huidige bank select data ld c‚a bewaar in C PLAATS wenserends tamme tessa ls bedmaat and 20h alleen CARS LOEK bit ongemveld. Teken TEL veveeveesseeeveseneeee Or b ‚meng met selecteer data ld b‚a selecteer data in B ret klaar met BNKSEL
PUTBNK schrijft het byte in D naar banknummer (accu), adres (HL).
Voor Belgie geldt tevens:
-altijd een bestelkaart insturen, a.u.b. PUTBNK: push bc ;BC bewaren omdat BNKSEL B en C gebruikt -verzending van uw bestelling vindt plaats na ontvangst van Uw call BNKSEL sbankselect data in B en C “betaling + verzendkosten" op rekening an tee van de IE Bk ntm 0113 vesetecteerdt ASLK bank te Antwerpen, t.n.v. C.U.C. Belgium, of van een k ik bijgaande betaalcheque. Verzendkosten Bf 54 bij een artikel, ee es ja, de routine in pagina 02 gebruiken BÉ 110 bij twee artikelen en Bf 135 bij meerdere artikelen. : —-voor artikelprijzen in Bf geldt bedrag in guldens maal 18. call 346Ah snee, de ROM routine gebruiken jr RESTBC ‚klaar met PUTBNK
;PUTP2 is gelijk aan de ROM routine
en en a mn ee a nn in nn nn en nn en a en en ee
PUTP2: push de
ä ld a,b selecteer de pagina out (8Ch),a ld (hl) ‚d ‚schrijf het gewenste byte jr RESTOR sherstel originele pagina en keer terug
BESTELLING GETBNK leest een byte (banknummer in de accu en adres in HL) uit LEZERS-SERVICE nontregel een bank en keert terug met dat byte in de accu. Svp GETBNK: push bc ‚BC bewaren omdat BNKSEL B en C gebruikt call BNKSEL sbankselect data in B en C bit Zsh ‚pagina Ol..31l geselecteerd? Ir z,GETP2 sja, de routine in pagina 02 gebruiken call 3463h snee, de ROM routine gebruiken jr RESTBC ‚klaar met GETBNK
;GETP2 is gelijk aan de ROM routine GETP2: push de
N ld a,b ‚selecteer de pagina
Spectravideo/MSX ane (Behe Computer Users Club ld dhl) ;lees het gewenste byte Postbus 202 RESTOR: 1d ac sherstel de originele pagina : 2300 AE LEIDEN out (8Ch),a
ld a,d (gewenste) byte in de accu HOLLAND op de
pop
RESTBC: pop bc ei
ret klaar met GETBNK of PUTBNK
8uTusyoIpuey
SLVV'Id JUONLSOd LVVALS
“puee8wuo YT SOPTOA (OCY FH) SE FJ pe oBeiplTq aM iprT STe (rw zeagou ‘gsersnoy3ue ueq XI
ONVTIOH
NIUIAT AV OOEZ
COC SAQISOd
QAT S1iesf) 1eandwog
XSW/OAAIAVALOAES
Ieandwoo
“PET AnaTU durprewuey
255: toetsenbord 255: cassette
254: cassette 254: printer 253: modem 253: grafische scherm. 252: printer 252: tekst scherm
251: beeldscherm 2: gebruikt door DISK BASIC
6: bevat de index (0..255) van het laatste gelezen of geschreven teken.
/: O: buffer is leeg 2: buffer bevat ingelezen gegevens 8: buffer is beschreven
8: gebruikt door DISK BASIC
9,.264: 256 byte buffer, welke de tekens die gelezen of geschreven worden verzamelt en in blokjes van 256 bytes laat lezen of schrijven. Dit geldt alleen voor invoer of uitvoer van of naar cassette of disk. Bij invoer of uitvoer van of naar een ander ‘device! worden de karakters direct verzonden.
De file buffers kunnen ook (oneigenlijk) gebruikt worden voor parameteroverdracht tussen twee pro- gramma's. Een programma kan gegevens (met POKE opdrachten) achterlaten in file buffer 1 of ho- ger, waarna met RUN ",,." een ander programma gestart wordt. Dit programma haalt dan de gege vens met PEEK opdrachten weer op.
programma l: POKE dubbel precies getal D.
FOR T=d to 7 POKE VARPTR (#1) + 9 + T, PEEK (VARPITR (D) + T) NEXT
programma 2: PEEK dubbelprecies getal D. FOR T=Ó to 7
POKE VARPTR (D) + T, PEEK (VARPTR (#1) + 9 + T) NEXT